Eski bir Amerikan düzenleyici kurum başkanı, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası'nın (Fed) bağımsızlığının hâlâ önemli bir tehdit altında olduğu uyarısında bulundu. Başkan Donald Trump tarafından görevden alınan ve ismi açıklanmayan bir yetkili, ABD Yüksek Mahkemesi'nin bu konuda verdiği son kararın 'kalıcı' olmadığını belirtti. Uyarı, küresel piyasaların yakından takip ettiği bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
ABD Merkez Bankası (Fed), bağımsız bir kurum olarak para politikasını belirleme yetkisine sahiptir. Ancak Başkan Donald Trump'ın görev süresi boyunca Fed'e yönelik eleştirileri ve faiz kararlarına müdahale etme girişimleri, kurumun bağımsızlığının sorgulanmasına yol açmıştı. Trump, 2018'de Fed Başkanı Jerome Powell'ı atamış olsa da daha sonra düşük faiz politikası için Powell'a baskı yapmakla suçlanmıştı.
Trump tarafından görevden alınan eski düzenleyici, bir konferansta yaptığı konuşmada, Yüksek Mahkeme'nin Fed'in bağımsızlığını kısmen koruyan kararının 'sürdürülebilir' olmadığını savundu. Yetkili, 'Mahkeme kararı önemli ama bu kalıcı bir çözüm değil. Yürütme organı, uygun koşulları bulduğunda yeniden müdahale edebilir' ifadelerini kullandı. Uyarı, siyasi baskıların merkez bankası bağımsızlığını zayıflatabileceği endişelerini artırdı.
Fed'in bağımsızlığı, enflasyonla mücadele ve istihdam politikalarının etkinliği için kritik öneme sahip. Tarihsel olarak, siyasi baskı altına giren merkez bankalarının yüksek enflasyon ve dengesiz büyüme yaşadığı gözlemlenmişti. Bu nedenle, uyarılar sadece ABD için değil, küresel ekonomi için de önem taşıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Fed'in bağımsızlığına yönelik tehditler, küresel piyasalarda dalgalanmaya neden olabilir. ABD dolarının rezerv para statüsü ve Fed'in dünya genelindeki etkisi düşünüldüğünde, kurumun siyasileşmesi gelişmekte olan ekonomiler için risk oluşturuyor. Özellikle Türkiye gibi döviz kuru hassasiyeti yüksek ülkeler, Fed kararlarından doğrudan etkileniyor.
Yüksek Mahkeme kararı, başkanın Fed üyelerini görevden alma yetkisini sınırlamış olsa da uzmanlar, siyasi baskıların süreceğini belirtiyor. Slaughter'ın uyarısı, bu alandaki hukuki mücadelenin henüz bitmediğini gösteriyor. Küresel finans çevreleri, Fed'in bağımsızlığının korunması için daha kapsamlı yasal düzenlemeler talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fed'in bağımsızlığına yönelik tehditler, Türkiye ekonomisi için de kritik. Türkiye gibi kırılgan ekonomiler, merkez bankası bağımsızlığına duyulan güvenin azalması durumunda daha yüksek risk primi ve kur oynaklığı ile karşılaşabilir. Ayrıca, siyasi baskıların küresel bir eğilim haline gelmesi, Türkiye'nin kendi merkez bankası bağımsızlığına yönelik tartışmaları da etkileyebilir. Uluslararası yatırımcılar, bağımsızlığın sembolü olarak görülen Fed aleyhine gelişmeleri yakından izliyor.
