ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) aşı danışma paneli, Moderna'nın mRNA tabanlı gribi aşısı adayını değerlendirmek üzere Perşembe günü bir araya geliyor. Şirket, pandemi döneminde başarıyla kullanılan mRNA teknolojisini mevsimsel gribe karşı da uygulamak istiyor. FDA uzmanlarının, aşının etkinliği ve güvenliğine ilişkin verileri inceleyerek onay veya ret yönünde tavsiyede bulunması bekleniyor. Moderna'nın mRNA-1010 adlı aşısı, klasik yumurta bazlı yöntemlerden farklı olarak hücre kültüründe üretilen proteinlerle bağışıklık yanıtını hedefliyor. Şirket, klinik çalışmalarda aşının mevcut aşılara kıyasla daha yüksek koruma sağladığını iddia ediyor.
Gelişmenin arka planı
Moderna, COVID-19 aşısıyla kazandığı deneyimi grip aşısına taşımak için yıllardır çalışıyor. Şirketin mRNA-1010 aşısı, dört farklı grip virüsü alt tipine karşı antikor üretmeyi hedefliyor. Klinik denemelerde, aşının özellikle yaşlı yetişkinlerde mevcut inaktive grip aşılarına göre daha güçlü bağışıklık yanıtı sağladığı bildirildi.
FDA panelinin kararı, aşının acil kullanım izni veya tam onay alması yönünde olabilir. Panel üyelerinin, aşının yan etkileri ve uzun vadeli güvenliği konusunda soruları olabileceği belirtiliyor. Moderna, daha önce COVID-19 aşısında görülen miyokardit ve perikardit gibi yan etkilere benzer vakaların grip aşısında da görülebileceğini kabul etmişti.
Küresel boyut
Moderna'nın girişimi, grip aşısı pazarında rekabeti artıracak. Şu anda dünya genelinde grip aşısı üretimi büyük ölçüde yumurta bazlı teknolojiye dayanıyor. mRNA teknolojisi, daha hızlı üretim ve değişen virüs türlerine kolayca adapte olma avantajı sunuyor. Eğer onaylanırsa, mRNA gribi aşısı özellikle salgın dönemlerinde önemli bir araç haline gelebilir.
ABD'nin yanı sıra Avrupa İlaç Ajansı da Moderna'nın verilerini incelemeye başladı. Uzmanlar, mRNA teknolojisinin grip aşısında kullanılmasının, mevsimsel gripten kaynaklanan hastalık ve ölümlerin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte, aşı karşıtı gruplar mRNA teknolojisine yönelik endişelerini yeniden gündeme getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü ulusal aşılama programında mevsimsel grip aşısını risk gruplarına ücretsiz sunuyor. Bu aşılar şu an yumurta bazlı teknolojiyle üretiliyor. Moderna'nın mRNA gribi aşısının onaylanması halinde, Türkiye'nin yeni nesil aşılara erişimi ve olası tedarik anlaşmaları gündeme gelebilir. Ayrıca, Türkiye'nin yerli mRNA aşı geliştirme çalışmaları (örneğin TÜSEB destekli projeler) açısından bu gelişme, teknoloji transferi veya ortak üretim fırsatları yaratabilir. Bununla birlikte, aşının fiyatlandırması ve lojistik gereksinimleri (soğuk zincir), Türkiye'nin bütçesi ve altyapısı göz önüne alındığında değerlendirilmesi gereken unsurlardır.
