Almanya Savunma Bakanlığı, Fransa ile ortaklaşa yürütülen ve 115 milyar dolar bütçeli Altıncı Nesil Savaş Uçağı (FCAS) programının çökmesinin ardından iki ülke arasında “daha gerçekçi” savunma projeleri geliştirilmesi çağrısında bulundu. Berlin yönetimi, programın omurgasını oluşturan savaş uçağının geliştirilmesinde şirketlerin anlaşmaya varamadığını resmen duyurdu. Bu gelişme, Avrupa’nın en büyük savunma işbirliği girişimlerinden birinin sona ermesi anlamına geliyor.
Yıllardır süren anlaşmazlık sona erdi
Fransa, Almanya ve İspanya’nın ortak projesi olan Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS), altıncı nesil bir savaş uçağı, insansız hava araçları ve bir savaş bulutu konseptini kapsıyordu. Ancak proje, başlangıcından itibaren teknolojik yaklaşımlar, maliyet paylaşımı ve fikri mülkiyet hakları konusunda taraflar arasında derin görüş ayrılıklarına sahne oldu. Özellikle Alman savunma şirketi Hensoldt ile Fransız Dassault Aviation arasındaki anlaşmazlık, projenin kaderini belirledi. Almanya, projenin çöküşünü açıklarken “katılımcı şirketlerin bir mutabakata varamadığını” vurguladı. Berlin’den yapılan açıklamada, “Mevcut yapıda projenin sürdürülebilir olmadığı görülmüştür” ifadeleri kullanıldı.
Avrupa savunması için anlamı
FCAS’ın çökmesi, Avrupa’nın stratejik özerklik hedefleri açısından önemli bir darbe. Proje, ABD’nin F-35 ve Çin’in J-20 gibi rakiplerine karşı Avrupa’nın bağımsız hava savaşı kabiliyeti geliştirmesini amaçlıyordu. Ancak Almanya ve Fransa arasındaki siyasi gerilimler, Almanya’nın 2023’te F-35 alımına karar vermesi ve teknolojik uyumsuzluklar, projenin önünü tıkadı. Almanya’nın yeni savunma bakanı Boris Pistorius, “Gelecekte daha gerçekçi, daha küçük çaplı ama uygulanabilir işbirliklerine odaklanmalıyız” diyerek Fransa’ya yeni bir çerçeve önerdi. Analistler, bu gelişmenin Avrupa savunma entegrasyonunda bir dönüm noktası olduğunu, ancak kısa vadede üye ülkelerin ulusal çözümlere yönelebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
FCAS’ın çökmesi, Türkiye’nin milli muharip uçak projesi KAAN için dolaylı da olsa bir fırsat penceresi açıyor. Avrupa’nın altıncı nesil savaş uçağı hedefinin rafa kalkması, bölgesel güçlerin kendi hava gücü projelerine hız vermesine yol açabilir. Türkiye, KAAN ile beşinci nesil bir uçak geliştirirken, altıncı nesil teknolojilere yönelik Ar-Ge’yi de sürdürüyor. Almanya’nın Fransa ile yaşadığı anlaşmazlık, çok uluslu savunma projelerindeki siyasi ve ticari riskleri bir kez daha gözler önüne serdi. Bu durum, Türkiye’nin bağımsız savunma sanayii politikasının ne kadar isabetli olduğunu teyit eder nitelikte. Ayrıca, Fransa’nın FCAS’ta yaşadığı hayal kırıklığı, Paris’i alternatif ortaklıklara yöneltebilir; ancak bu kapsamda Türkiye ile işbirliği olasılığı düşük görünüyor.
