13-15 Haziran 2024 tarihleri arasında düzenlenecek Berlin Air Show'da, 37 ülkeden 750'den fazla katılımcının savunma ekipmanlarını sergilemesi bekleniyor. Ancak etkinliğin en çok merak edilen parçası olan Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF), Almanya, Fransa ve İspanya'nın ortaklaşa yürüttüğü Geleceğin Savaş Hava Sistemi (FCAS) programının kalbi olmasına rağmen fuarda yer almayacak. Bu durum, programın karşı karşıya olduğu bütçe ve sanayi paylaşımı sorunlarının yanı sıra, transatlantik güvenlik mimarisinde yaşanan sarsıntının da bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: FCAS'taki belirsizlikler
FCAS, Avrupa'nın en iddialı savunma projelerinden biri. Altıncı nesil savaş uçağı, insansız hava araçları (İHA) ve bir savaş bulutu ile entegre bir ağ oluşturmayı hedefliyor. Ancak proje, 2022'de Almanya ve Fransa arasında sanayi mülkiyeti ve teknoloji paylaşımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle sekteye uğramıştı. Airbus ve Dassault Aviation arasındaki gerilim, 2023'te varılan uzlaşıyla kısmen çözülse de, NGF'nin Berlin Air Show'da sergilenmemesi, programın henüz olgunlaşmadığını gösteriyor. Organizatörler, fuarın daha çok mevcut sistemlerin tanıtımına odaklanacağını, NGF'nin ise prototip aşamasında olduğunu belirtiyor. Buna karşın, Almanya'nın F-35 tedarik kararı ve ABD ile savunma işbirliğini derinleştirme çabaları, FCAS'ın geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Öte yandan, Almanya'nın 100 milyar euroluk özel savunma fonu ve NATO'nun yeni savunma planları, Berlin Air Show'un arka planında önemli bir yer tutuyor. Ukrayna savaşı sonrası hızlanan savunma harcamaları, fuarda daha fazla İHA ve hava savunma sisteminin sergilenmesine yol açarken, FCAS gibi uzun vadeli projelerin finansmanı konusunda endişeler sürüyor. Alman hükümeti, FCAS'ın 2040'tan önce hizmete girmesini beklemiyor; bu da geçici bir çözüm olarak F-35'in tercih edilmesine neden oluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Transatlantik sarsıntı
Berlin Air Show, yalnızca bir sergi değil, aynı zamanda savunma politikalarının şekillendiği bir platform. Bu yıl, transatlantik ilişkilerdeki kırılganlık da fuarın gündeminde. ABD'nin Avrupa güvenliğine katkısına dair belirsizlikler, Avrupa'nın kendi savunma kabiliyetlerini geliştirme ihtiyacını yeniden gündeme getiriyor. FCAS, bu bağlamda Avrupa stratejik özerkliğinin sembolü olarak görülüyor. Ancak Almanya'nın F-35 alımı, ABD'ye bağımlılığı artırdığı gerekçesiyle Fransa tarafından eleştiriliyor. Öte yandan, Almanya'nın Eurofighter Typhoon'un modernizasyonu için yatırım yapması ve bu uçağın FCAS'a geçişte köprü görevi görmesi planlanıyor. Fuarda, Eurofighter'ın yeni elektronik harp ve silah sistemlerinin tanıtılması bekleniyor.
Geniş bölgesel perspektiften bakıldığında, Orta Doğu ve Asya-Pasifik'teki savunma işbirlikleri de fuarın arka planında yer alıyor. Katar, Mısır ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin Eurofighter tedarikine ilgisi, Avrupa savunma sanayiinin küresel pazardaki konumunu güçlendiriyor. Bununla birlikte, Çin'in askeri modernizasyonu ve Rusya'nın Ukrayna savaşı, Batılı savunma firmalarını yeni işbirliklerine zorluyor. Berlin Air Show'da, İHA sistemleri ve siber güvenlik çözümleri öne çıkan diğer temalar arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
FCAS'taki belirsizlikler ve Almanya'nın F-35 tercihi, Türkiye'nin savunma sanayiindeki hamleleriyle doğrudan ilişkili. Türkiye, KAAN (Millî Muharip Uçak) projesiyle beşinci nesil savaş uçağı geliştirirken, FCAS'ın gecikmesi Ankara'nın elini güçlendirebilir. Ayrıca, Almanya'nın Türkiye'ye Eurofighter satışına yönelik ambargosu, iki ülke arasında gerilim konusu. Berlin Air Show'da sergilenen sistemler, Türkiye'nin alternatif tedarik kanallarını çeşitlendirme stratejisini etkileyebilir. Transatlantik sarsıntı, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu yeniden tartışmaya açarken, yerli ve millî savunma projelerine verdiği önemi artırıyor.
