Fas güvenlik güçleri, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk şehri Ceuta'ya düzensiz yollarla geçmeye çalışan 100'den fazla göçmeni gözaltına aldı. Yetkililer, sosyal medyada yayılan bir kampanyanın yüzlerce kişiyi sınır bölgesine akın etmeye teşvik ettiğini, bu çerçevede yapılan operasyonda 103 kişinin yakalandığını açıkladı. Olay, sadece haftalar önce aynı rotada onlarca kişinin hayatını kaybetmesinin ardından geldi ve Avrupa'nın güney sınırlarındaki göç baskısını yeniden alevlendirdi.
Gelişmenin arka planı
Fas İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, güvenlik birimleri son 48 saat içinde Ceuta'ya ulaşmaya çalışan göçmenleri engelledi. Yakalananlar arasında Fas vatandaşlarının yanı sıra Sahra Altı Afrika ülkelerinden gelenlerin de bulunduğu belirtildi. Operasyon sırasında bazı göçmenlerin sınır çitlerine tırmanmaya çalıştığı, güvenlik güçlerinin ise göz yaşartıcı gaz kullanarak müdahale ettiği aktarıldı.
Sosyal medyada kısa sürede yayılan gönderiler, göçmenleri 'Ceuta'ya yürüyüşe katılmaya' çağırıyordu. Bu çağrılar, binlerce kişinin sınır kentine akın etmesine yol açtı. Fas makamları, düzensiz göçü teşvik eden bu tür içerikleri yayan hesapların tespit edilmesi için çalışma başlattı. Benzer bir sosyal medya kampanyası, Mayıs 2021'de binlerce kişinin İspanyol yerleşimine geçmesiyle sonuçlanmış ve büyük bir diplomatik krize neden olmuştu.
Geçtiğimiz haftalarda, bu güzergahta deniz yoluyla geçiş yapmaya çalışan bir teknenin batması sonucu en az 30 kişi hayatını kaybetmişti. Bu trajedi, göçmenlerin karşılaştığı riskleri bir kez daha gözler önüne sermişti. İspanya ve Fas hükümetleri, insan kaçakçılığı ağlarına karşı mücadelelerini artırma sözü vermiş olsa da, göçmen akışının önüne geçilemiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Ceuta ve Melilla, Avrupa Birliği'nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırını oluşturuyor. Bu nedenle, iki şehir düzensiz göçle mücadelede kilit öneme sahip. İspanya, sınır güvenliğini artırmak için yüksek çitler ve gözetleme sistemleri inşa etti; ancak göçmenler her geçen gün daha riskli yöntemler deniyor. Fas'ın göçmenleri kendi topraklarında tutma çabaları, insan hakları örgütleri tarafından eleştiriliyor; göçmenlerin sınır bölgesinde açıkta bırakıldığı ve kötü muameleye maruz kaldığı iddia ediliyor.
İspanya ile Fas arasındaki ilişkiler, göç konusundaki iş birliğine rağmen zaman zaman gerilimli bir seyir izliyor. 2021'de İspanya'nın Polisario cephesi liderini hastanede kabul etmesi üzerine Fas, sınır kontrolünü gevşetmiş ve binlerce göçmenin Ceuta'ya geçişine göz yummuştu. Rabat, bu tür olayları Avrupa'ya baskı aracı olarak kullanmakla suçlanıyor. Avrupa Birliği, göç sorununu çözmek için Fas'a mali yardımlarını artırma eğiliminde; ancak bu yardımların sınır güvenliği mi yoksa insani koşulların iyileştirilmesi mi için kullanılacağı tartışma konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Akdeniz havzasındaki düzensiz göçün sadece Doğu Akdeniz'de değil, Batı Akdeniz'de de ciddi bir boyuta ulaştığını gösteriyor. Türkiye, benzer göç baskılarıyla mücadele eden bir ülke olarak, AB'nin göç politikalarındaki çifte standardı eleştiriyor. Fas'ın yaşadığı bu durum, Türkiye'nin AB ile yaptığı 2016 göç anlaşmasının önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ankara, göç konusunda uluslararası iş birliğinin ve yük paylaşımının gerekliliğini vurguluyor; ancak AB'nin mali yardımları ve sınır güvenliği önlemleriyle kendi sınırlarını koruma yaklaşımı, Türkiye'nin eleştirilerine konu oluyor. Bu haber, göç yönetiminin küresel bir sorumluluk olduğunu ve sadece sınır güvenliğiyle çözülemeyeceğini gösteriyor.
