Preston Davey, Temmuz 2023'te hastanede hayatını kaybettiğinde, sadece 10 yaşındaydı. Ölümü, aylar süren cinsel ve fiziksel istismarın sonucu olarak kayıtlara geçti. Evlat edinen anne ve babasının başlattığı bu terör hükümdarlığı, mahkeme sürecinde ortaya çıkan yalanlarla gün yüzüne çıktı. Çocuğun yaşadıkları, sosyal hizmetler ve adalet sistemindeki büyük bir başarısızlık olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Yalanlarla örülü bir kabus
Preston, 2021 yılında evlat edinilmişti. Ancak kısa süre içinde evlat edinen ebeveynleri tarafından sistematik şekilde istismar edilmeye başlandı. Fiziksel şiddet, aç bırakma ve cinsel taciz haftalarca devam etti. Çevreye karşı yapılan yalan açıklamalar, Preston'ın yaralarını 'kaza' veya 'davranış bozukluğu' olarak göstermeye çalışıyordu. Temmuz 2023'te çocuğun durumu ağırlaşınca hastaneye kaldırıldı, ancak kurtarılamadı. Otopsi, çok sayıda kırık, iç kanama ve ihmal bulguları ortaya koydu.
Mahkeme sürecinde, çiftin sosyal hizmetlerden kaçmak için nasıl bir senaryo yazdığı deşifre edildi. Özellikle Preston'ın 'sorunlu' ve 'agresif' olduğu yönündeki iddialarının tamamen asılsız olduğu anlaşıldı. Çift, ayrıca çocuğun okula devamını engellemiş ve sağlık kontrollerini aksatmıştı. Hakim, bu durumu 'sistematik bir işkence' olarak nitelendirdi.
Bölgesel veya küresel boyut: Bir uyarı hikayesi
Bu dava, yalnızca İngiltere'de değil, dünyada evlat edinme sistemlerindeki zaafları gündeme getirdi. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, benzer vakaların önlenmesi için daha sıkı denetim çağrısı yaptı. Özellikle evlat edinen ailelerin psikolojik ve sosyal değerlendirme süreçlerinin yetersiz olduğu vurgulanıyor. Preston'ın ölümü, birçok ülkede sosyal hizmet uzmanlarının eğitimi ve çocuk takip sistemlerinin güçlendirilmesi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Avrupa Konseyi, bu tür ihmallerin ancak şeffaf ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla önlenebileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca, çocukların ifadelerine daha fazla güvenilmesi ve okul-alle-sağlık üçgeninde düzenli veri paylaşımının zorunlu hale getirilmesi öneriliyor. Davanın kamuoyunda yarattığı öfke, birçok sivil toplum kuruluşunun sistemi protesto etmesine neden oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de evlat edinme süreçleri benzer şekilde sosyal hizmet uzmanları ve mahkeme kararlarıyla yürütülüyor. Preston Davey vakası, özellikle denetim mekanizmalarının ne kadar kritik olduğunu hatırlatıyor. Türkiye'nin çocuk koruma sisteminde, evlat edinen ailelerin periyodik izlenmesi ve çocuğun okul-sağlık verilerinin merkezi bir havuzda toplanması gibi uygulamalar tartışılabilir. Bu dava, ihmal ve istismarın erken tespiti için ulusal bir veri tabanı ve acil müdahale protokollerinin önemini ortaya koyuyor. Ayrıca, toplumsal farkındalık kampanyaları ve çocuk hakları eğitiminin yaygınlaştırılması, benzer trajedilerin önlenmesinde kilit rol oynayabilir.
