Everest Dağı'nda mahsur kaldıktan sonra 'mucize' olarak nitelendirilen bir kurtarma operasyonuyla sağ kurtarılan bir Şerpa rehberin ailesi, yetkililere resmi şikayette bulundu. Nepal'in başkenti Katmandu'da düzenlenen basın toplantısında konuşan aile, kurtarma ekiplerinin eşlerini aramak için helikopter gönderdiğini ancak onu bulamadıklarını belirtti. Olay, dünyanın en yüksek dağında yaşanan kurtarma operasyonlarındaki koordinasyon eksikliğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı
Geçtiğimiz hafta, 35 yaşındaki Şerpa rehber Pasang Dorje, Everest'in Güney Kol rotasında 8.000 metre yükseklikte mahsur kaldı. Yorgunluk ve yüksek irtifa hastalığı nedeniyle hareket edemeyen Dorje, iki gün boyunca buzulun üzerinde çaresiz bir şekilde bekledi. Nepal Sivil Havacılık Otoritesi tarafından gönderilen iki helikopter, yoğun sis ve zorlu hava koşulları nedeniyle onu tespit edemedi. Aile, bu süreçte yetkililerin yeterli çabayı göstermediğini iddia ediyor.
Dorje'nin kurtarılması, üçüncü bir helikopter pilotunun, bir Çinli dağcı ekibinin yardımıyla gerçekleşti. Pilot, alçak uçuş yaparak Şerpa'yı fark etti ve bir ip merdiven yardımıyla onu helikoptere aldı. Kurtarma anı sosyal medyada geniş yankı uyandırırken, aile olayın ardından resmi soruşturma talebinde bulundu. Ailenin avukatı, 'Yetkililerin ihmali olmasaydı, bu kadar riskli bir kurtarma operasyonuna gerek kalmayabilirdi' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Everest'te yaşanan bu olay, Nepal'in dağcılık sektöründeki düzenleme eksikliklerine dikkat çekiyor. Her yıl yüzlerce dağcının tırmandığı bölgede, kurtarma operasyonları genellikle özel şirketler ve gönüllü ekipler tarafından yürütülüyor. Nepal hükümeti, 2023 yılında 300'den fazla dağcıya izin verirken, kurtarma altyapısı yetersiz kalıyor. Uzmanlar, yüksek irtifa kurtarma ekiplerinin sayısının artırılması ve helikopterlerin gece görüş sistemleriyle donatılması gerektiğini vurguluyor.
Olay aynı zamanda Şerpa topluluğunun çalışma koşullarını da gündeme getiriyor. Şerpalar, düşük ücretlerle yüksek risk altında çalışıyor ve kaza durumlarında yeterli sigorta veya tazminat alamıyor. Nepal'deki dağcılık dernekleri, Şerpaların haklarının iyileştirilmesi için kampanyalar yürütüyor. Bu olay, uluslararası kamuoyunda Everest tırmanışlarının etik boyutunun yeniden tartışılmasına yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Himalaya bölgesinde doğrudan bir siyasi çıkarı bulunmasa da, bu olay Türk dağcılık topluluğu ve yüksek irtifa turizmi açısından önemli dersler içermektedir. Türk dağcılarının Everest ve diğer zirvelere artan ilgisi, benzer kurtarma operasyonlarına ihtiyaç duyulabileceğini göstermektedir. Ayrıca, Türkiye'nin AFAD ve diğer kurtarma kuruluşlarının uluslararası arama-kurtarma kapasitesi, bu tür olaylarda deneyim kazanma fırsatı bulmaktadır. Olay, sivil havacılık ve acil durum koordinasyonunun önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.
