Everest Dağı'nda altı gün boyunca kaybolan 57 yaşındaki Sherpa rehber Dawa Sherpa, Perşembe günü sağ bulundu. Ancak ailesi, dağcının yalnız bırakıldığını ve arama çalışmalarının daha erken başlatılması gerektiğini öne sürüyor. Dawa Sherpa, en son 18 Mayıs'ta Everest'in Güney Kol rotasında görülmüştü. Eşi Lhamu Sherpa, kocasının kaybolduğu andan itibaren yetkililere defalarca başvurduğunu ancak resmi arama çalışmalarının ancak üçüncü günde başlatıldığını belirtti.
Gelişmenin Arka Planı: Kaybolma ve Kurtuluş Hikayesi
Dawa Sherpa, 18 Mayıs'ta Everest'in Güney Kol rotasında, 8.000 metrenin üzerindeki bir noktada diğer ekip üyelerinden ayrıldı. Oksijen tüpü biten ve yorgun düşen Sherpa, bir buzul yarığında mahsur kaldı. Arama kurtarma ekipleri, 21 Mayıs'ta çalışmalara başladı, ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle ulaşmakta zorlandı. Nihayet 24 Mayıs'ta bir helikopter ekibi, Dawa Sherpa'yı bir yarıkta bilinçli halde buldu. Kurtarıldığında el ve ayaklarında donma belirtileri vardı, ancak hayati tehlikesi bulunmuyor. Lhamu Sherpa, eşinin kaybolduğu gece birçok dağcının kampta olduğunu ancak hiçbirinin arama çalışmalarına katılmadığını söyledi: "İmdat çağrısı yaptık, ama kimse duymadı. Onu yalnız bıraktılar."
Everest'te bu yıl tırmanış sezonu oldukça yoğun geçiyor. Nepal hükümeti bu yıl rekor sayıda tırmanma izni verdi. Eleştirmenler, aşırı kalabalıklaşmanın güvenlik önlemlerini zayıflattığını ve kaybolma vakalarının arttığını belirtiyor. Dawa Sherpa, 20 yıldır rehberlik yapan deneyimli bir dağcı; daha önce de birkaç kez tehlikeli durumlardan kurtulmuştu. Ancak bu kez ailesi, kurtarma sürecindeki gecikmelerden dolayı tepkili.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Everest'te Güvenlik Tartışmaları
Dawa Sherpa'nın hikayesi, Everest'te tırmanış güvenliği ve arama kurtarma protokollerini yeniden gündeme getirdi. Nepal'de her yıl yüzlerce dağcı Everest'e tırmanıyor; 2023'te 600'den fazla kişiye izin verildi. Bu yoğunluk, kazaların ve kaybolmaların artmasına neden oluyor. 2023 sezonunda şu ana kadar 12 dağcı hayatını kaybetti, birçok kişi de kayboldu. Arama kurtarma çalışmaları genellikle özel helikopter şirketleri tarafından yürütülüyor ve masrafları karşılanmadığı takdirde operasyonlar gecikebiliyor. Lhamu Sherpa, ailenin kendi imkanlarıyla helikopter tutmak zorunda kaldığını, ancak yardımın geç ulaştığını söyledi.
Everest'te tırmanış yapanların sigorta kapsamı da tartışma konusu. Çoğu dağcı, kurtarma maliyetlerini karşılayan özel sigorta yaptırmıyor. Bu durum, özellikle yerel Sherpa rehberler için büyük risk oluşturuyor. Dawa Sherpa'nın ailesi, Nepal hükümetinin arama kurtarma hizmetlerini ücretsiz ve hızlı hale getirmesi gerektiğini savunuyor. Olay aynı zamanda, dağcılık endüstrisindeki eşitsizlikleri de gözler önüne serdi: Batılı dağcılar genellikle daha iyi sigortalanırken, Sherpa rehberler daha az korunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'nin yüksek irtifa dağcılığı ve arama kurtarma politikaları açısından çıkarımlar sunuyor. Türk dağcılar da Himalayalar'da sıkça tırmanış yapıyor; örneğin 2023'te 7 Türk dağcı Everest'e tırmandı. Türkiye, uluslararası arama kurtarma operasyonlarında etkin rol oynayabilmek için SHGM ve AFAD gibi kurumları aracılığıyla dağcılık güvenliğine yatırım yapıyor. Ancak, Nepal'deki bu vaka, özel kurtarma ekiplerinin yetersizliğini ve sigorta eksikliğini gösteriyor. Türk dağcıların yurtdışı tırmanışlarında kapsamlı sigorta yaptırmaları ve kurtarma protokollerini önceden belirlemeleri önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Himalayalar'da bir kurtarma üssü veya işbirliği ağı kurması, gelecekteki olası kazalara hızlı müdahale edilmesini sağlayabilir.
