İngiltere'de evcil hayvanların yasadışı uyuşturucu maddeleri yutması ve veteriner bakımı gerektirmesi nedeniyle rekor sayıda vaka kaydedildi. Guardian'a paylaşılan verilere göre, toksikoloji yardım hatlarına yapılan ve hayvanların uyuşturucu ile nikotinden zehirlenmesini içeren çağrılarda %42'lik bir artış bildirildi. Geçen yıl Birleşik Krallık'ta kaydedilen vakalar, evcil hayvanların kokain, esrar ve diğer yasadışı maddelere maruz kalmasının yanı sıra nikotin ürünlerinden kaynaklanan zehirlenmeleri de kapsıyor. Uzmanlar, artışın arkasında pandemi sonrası partilerdeki artış, evde uyuşturucu kullanımındaki yükseliş ve elektronik sigara gibi nikotin ürünlerinin yaygınlaşmasının yattığını belirtiyor.
Vakalardaki Artışın Arka Planı
Guardian'ın elde ettiği rakamlar, Birleşik Krallık'taki Veteriner Zehir Bilgi Servisi (VPIS) ve Hayvan Zehirlenme Bilgi Servisi (APIS) gibi kurumlara yapılan başvuruları içeriyor. Geçen yıl boyunca, evcil hayvanların uyuşturucu ve nikotin zehirlenmesi şüphesiyle yapılan çağrı sayısı bir önceki yıla göre %42 arttı. Özellikle köpeklerde kokain ve esrar zehirlenmesi vakalarında belirgin bir yükseliş var. Kedilerde ise nikotin, özellikle e-sigara sıvısı ve tütün ürünleri kaynaklı zehirlenmeler öne çıkıyor. VPIS sözcüsü, "Geçen yıl binlerce evcil hayvan, sahiplerinin veya çevredeki kişilerin kullandığı maddelere maruz kaldı" dedi. Vakaların çoğu ev ortamında meydana geliyor; hayvanlar yerde buldukları hapları, esrar kalıntılarını veya dökülen e-sigara likitlerini yutabiliyor. Bazı durumlarda ise hayvanlar, sahiplerinin uyuşturucu kullandığı ortamlarda pasif içiciliğe maruz kalıyor. Veteriner hekimler, zehirlenme belirtileri arasında sallanma, halsizlik, kusma, nöbetler ve bilinç kaybı olduğunu belirtiyor. Bir veteriner, "Köpeğiniz aniden sallanmaya başlıyorsa, boşluğa bakıyorsa ve dengesini kaybediyorsa, bu ciddi bir zehirlenme işareti olabilir" uyarısında bulundu. Tedavi edilmezse bu durum ölümcül olabiliyor. İngiltere'de evcil hayvan sigortası şirketleri de son yıllarda uyuşturucu kaynaklı zehirlenme taleplerinde artış olduğunu doğruluyor. Uzmanlar, pandemi sonrası sosyal hayatın canlanmasıyla birlikte ev partilerinde uyuşturucu kullanımının arttığını, bunun da evcil hayvanların riske maruz kalma olasılığını yükselttiğini söylüyor. Ayrıca, yasal olmayan uyuşturucuların sokaklarda daha yaygın hale gelmesi ve sentetik kannabinoidler gibi daha güçlü maddelerin piyasaya sürülmesi de vakaların şiddetini artırıyor. Nikotin zehirlenmelerinde ise elektronik sigaraların yaygınlaşması önemli bir faktör. Özellikle evcil hayvanların erişebileceği yerlere bırakılan e-sigara likitleri, yüksek konsantrasyonlu nikotin içerdiğinden küçük miktarlarda bile ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu sorun yalnızca Birleşik Krallık'a özgü değil. ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de evcil hayvanların uyuşturucu ve nikotin zehirlenmesi vakalarında artış gözlemleniyor. Örneğin, ABD'de esrar yasallaşmasının ardından köpeklerde esrar zehirlenmesi vakalarında belirgin bir artış yaşandı. Benzer şekilde, Avrupa ülkelerinde de elektronik sigara kullanımının artmasıyla nikotin zehirlenmeleri yükselişte. Dünya Sağlık Örgütü, evcil hayvanların tütün ve nikotin ürünlerine maruz kalmasının önlenmesi için evde bu tür maddelerin güvenli saklanması çağrısında bulunuyor. Küresel ölçekte, evcil hayvan zehirlenmeleri hayvan sağlığı ve refahı açısından önemli bir halk sağlığı sorunu haline geliyor. Veteriner hekimler, hayvan sahiplerinin uyuşturucu ve nikotin ürünlerini evcil hayvanlardan uzak tutmaları, partilerde dikkatli olmaları ve zehirlenme belirtileri gördüklerinde derhal veteriner hekime başvurmaları gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, bazı ülkelerde veteriner zehir bilgi merkezlerinin güçlendirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi için kampanyalar düzenleniyor. Birleşik Krallık'ta ise hayvan refahı kuruluşları, hükümetten evcil hayvan zehirlenmelerini izlemek ve önlemek için daha fazla kaynak ayırmasını talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de evcil hayvan sahipliği son yıllarda hızla artıyor; özellikle büyük şehirlerde kedi ve köpek besleyen aile sayısı yükselişte. Bu durum, İngiltere'deki gibi uyuşturucu ve nikotin kaynaklı zehirlenme risklerinin Türkiye'de de görülme olasılığını artırıyor. Türkiye'de sentetik kannabinoid ve metamfetamin gibi maddelerin kullanımı yaygın; evcil hayvanların bu maddelere maruz kalması halinde veteriner hekimlerin zehirlenme vakalarıyla karşılaşma ihtimali yüksek. Ayrıca elektronik sigara kullanımının gençler arasında yaygınlaşması, nikotin zehirlenmesi riskini beraberinde getiriyor. Türkiye'de veteriner zehir bilgi merkezlerinin kapasitesi sınırlı; bu tür vakaların bildirimi ve izlenmesi konusunda veri eksikliği bulunuyor. Yetkililerin evcil hayvan zehirlenmelerine yönelik farkındalık kampanyaları düzenlemesi ve veteriner hekimlerin bu konuda eğitilmesi önem taşıyor. Ayrıca, uyuşturucuyla mücadelede evcil hayvanların korunması da göz önünde bulundurulmalı.
