Londra merkezli teknoloji eğitim şirketi Multiverse'ün öğretmenleri, yapay zeka destekli performans değerlendirme sisteminin "korkunç strese" yol açtığını ve kendilerini sürekli izleniyormuş gibi hissettiklerini açıkladı. Şirketin kurucusu Euan Blair, eski İngiltere Başbakanı Tony Blair'in oğlu ve şirketin değeri 1.6 milyar sterlin olarak tahmin ediliyor.
Yapay Zeka Destekli "Acımasız" İzleme Sistemi
Multiverse'te görev yapan eğitmenler, yapay zekanın ders anlatımlarını, öğrenci etkileşimlerini ve hatta konuşma tonlarını analiz ederek puanladığını belirtti. Şirket yönetimi, bu sistemin eğitim kalitesini artırmak ve öğretmenlere geri bildirim sağlamak amacıyla kullanıldığını savunuyor. Ancak öğretmenler, sistemin "acımasız" ve "sinir bozucu" olduğunu, sürekli bir gözetim altında çalışmanın psikolojik baskı yarattığını ifade ediyor.
Bir öğretmen, "Her hareketimiz, her kelimemiz kaydediliyor ve bir algoritma tarafından notlanıyor. Bu, yaratıcılığımızı ve işimizi yapma motivasyonumuzu yok ediyor" dedi. Multiverse yönetimi ise yapay zekanın bir "yardımcı araç" olduğunu ve öğretmenleri işten çıkarmak için kullanılmadığını belirtti.
Euan Blair, Multiverse'ü 2016 yılında kurdu ve şirket kısa sürede Avrupa'nın en değerli eğitim teknolojisi girişimlerinden biri haline geldi. Şirket, gençlere ve kariyer değiştirmek isteyenlere yazılım geliştirme, veri analizi gibi alanlarda eğitim veriyor. Ancak son dönemde şirketin iç işleyişine dair artan şikayetler, teknoloji destekli eğitimde etik sorunları gündeme getiriyor.
Teknoloji ve Eğitimde Etik Sorunlar
Multiverse'teki bu durum, yapay zekanın işyerlerinde performans izleme amacıyla kullanılmasının yarattığı etik ve psikolojik sorunların bir örneği olarak öne çıkıyor. Son yıllarda birçok şirket, çalışan verimliliğini artırmak için yapay zeka destekli izleme sistemlerine yatırım yapıyor. Ancak bu sistemler, çalışanlar üzerinde baskı oluşturduğu ve mahremiyeti ihlal ettiği gerekçesiyle eleştiriliyor.
İngiltere'de sendikalar ve çalışan hakları savunucuları, yapay zeka destekli gözetim uygulamalarının düzenlenmesi gerektiğini savunuyor. Multiverse'teki öğretmenler, işlerini kaybetme korkusu olmadan bu tür sistemlere karşı çıkmanın zor olduğunu belirtiyor. Şirket yönetimi ise konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmaktan kaçınıyor.
Uzmanlar, yapay zekanın eğitimde kullanımının faydalı olabileceğini ancak öğretmenlerin rızası ve şeffaflık olmadan uygulanmasının ciddi sorunlar doğuracağını vurguluyor. Multiverse gibi yüksek profilli bir şirkette yaşanan bu olay, diğer eğitim teknolojisi firmaları için de bir uyarı niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Multiverse'teki yapay zeka destekli öğretmen izleme skandalı, Türkiye'deki eğitim teknolojileri ve insan kaynakları uygulamaları açısından da ders niteliğinde. Türkiye'de özel okullar ve eğitim platformları giderek artan şekilde dijital araçlara yatırım yapıyor. Eğer bu araçlar çalışan gözetimi için kullanılırsa, benzer işyeri huzursuzlukları ve hukuki ihtilaflar ortaya çıkabilir. Ayrıca, yapay zeka etiği konusunda henüz kapsamlı bir yasal çerçeveye sahip olmayan Türkiye'nin, bu tür uygulamalara karşı önlem alması ve çalışan mahremiyetini koruyacak düzenlemeleri hayata geçirmesi kritik önem taşıyor. Küresel ölçekte ise bu olay, yapay zekanın işyerlerinde nasıl kullanılacağına dair evrensel standartların gerekliliğini gösteriyor.
