Etiyopya'da, başlangıçta birbirine düşman olan silahlı gruplar, Başbakan Abiy Ahmed yönetimine karşı ortak bir cephe oluşturdu. Ancak bu ittifak, toprak, güç ve komuta paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle kısa sürede dağılma riskiyle karşı karşıya. Ülkenin kuzeyindeki Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile Oromia'daki Oromo Kurtuluş Ordusu (OLA) ve diğer muhalif grupların bir araya gelmesi, Addis Ababa yönetimine karşı en ciddi tehditlerden biri olarak görülüyor.
İttifakın Arka Planı ve Taraflar
2020'de Tigray bölgesinde başlayan ve 2022'de Pretoria Anlaşması ile sona eren iç savaş, yüz binlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Ancak kalıcı bir barış sağlanamadı; Tigray güçleri, anlaşmanın uygulanmasındaki aksaklıklar ve bölgenin ekonomik kuşatma altında tutulması nedeniyle yönetime güvenmiyor. Bu arada Oromia'da OLA, merkezi hükümete karşı gerilla savaşı yürütüyor. 2023'te çeşitli muhalif gruplar, ortak düşman Abiy Ahmed'e karşı gevşek bir ittifak kurdu. Ancak bu birlik, farklı etnik ve siyasi hedefler taşıyor.
İttifakın en büyük zayıflığı, tarihsel düşmanlıklar. TPLF ve OLA, geçmişte birbirlerine karşı savaşmıştı. Tigraylılar, Oromo milliyetçilerini kendilerine rakip görürken; Oromolar, Tigray'ın geçmişteki egemenliğinden şikayetçi. Ayrıca, komuta yapısı belirsiz; kimin liderliğinde hareket edileceği konusunda anlaşmazlık var. Toprak talepleri ise ayrı bir çatlak: Amhara milisleri gibi diğer gruplar da ittifaka katılmak istiyor ancak kendi bölgesel çıkarları peşinde.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nun istikrarı için kritik. İç savaş, komşu ülkeleri de etkiledi: Sudan, Güney Sudan ve Eritre'ye mülteci akınları oldu. Eritre, Tigray savaşında Etiyopya ordusuna destek vermişti; şimdi isyancı ittifakı Eritre'yi de hedef alabilir. Kızıldeniz kıyısındaki limanlar ve ticaret yolları, küresel güçlerin de ilgisini çekiyor. ABD, Çin, Rusya ve Körfez ülkeleri, Etiyopya'daki çatışmada farklı tarafları destekliyor. İttifakın başarısı, bölgesel güç dengesini değiştirebilir.
Abiy Ahmed, 2019'da Nobel Barış Ödülü almıştı ancak iç savaş nedeniyle uluslararası itibarını yitirdi. Batı, insan hakları ihlalleri nedeniyle Etiyopya'ya yaptırım uyguladı. İttifak, Batı'dan destek arıyor ancak terör örgütü olarak tanımlanma riskiyle karşı karşıya. Bu nedenle ittifakın meşruiyet kazanması zor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile son yıllarda ekonomik ve askeri ilişkilerini güçlendirdi. Türk şirketleri, Etiyopya'da altyapı ve enerji projelerinde yer alıyor. İç savaşın yeniden alevlenmesi, Türk yatırımlarını riske atabilir. Ayrıca, Etiyopya'daki istikrarsızlık, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik dengelerini etkileyerek Türkiye'nin deniz ticaret yollarını tehdit edebilir. Ankara, bölgede nüfuzunu artırmak için hem Addis Ababa hem de muhalif gruplarla diyalog kanallarını açık tutmalı. İttifakın dağılması veya başarısı, Türkiye'nin Afrika Boynuzu politikasını yeniden şekillendirebilir.
