Etiyopya’da Başbakan Abiy Ahmed’in liderliğindeki Refah Partisi, son genel seçimlerde ezici bir zafer elde ederek parlamentodaki büyük çoğunluğunu korudu. Ancak bu siyasi başarı, ülkenin çeşitli bölgelerinde süregelen huzursuzluk ve komşu ülkelerle artan gerilimler nedeniyle yeni çatışmaların fitilini ateşleyebileceği endişelerini de beraberinde getiriyor.
Gelişmenin Arka Planı: Seçim Zaferi ve Artan Gerilimler
Etiyopya Seçim Kurulu tarafından yapılan açıklamaya göre, Abiy Ahmed’in Partisi, 547 sandalyeli Federal Parlamento’da 410’dan fazla sandalye kazanarak iktidarını sürdürdü. Ancak seçimlere katılım oranı düşük kalırken, muhalefet partileri seçimlerin adil ve özgür olmadığını iddia ediyor. Özellikle Tigray, Amhara ve Oromia gibi bölgelerde etnik gerilimler yüksek seyrediyor. Tigray’da 2020-2022 arasında yaşanan iç savaşın ardından barış süreci kırılgan bir zeminde ilerlerken, Amhara bölgesinde federal ordu ile yerel milisler arasında çatışmalar sürüyor. Oromia’da ise Oromo Kurtuluş Ordusu ile hükümet arasındaki müzakereler kesintiye uğramış durumda. Abiy Ahmed’in reform vaatleriyle başlayan dönemi, artan etnik kutuplaşma ve insan hakları ihlalleriyle gölgeleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Etiyopya’nın Jeopolitik Önemi
Etiyopya, Afrika Boynuzu’nda jeopolitik açıdan kritik bir konuma sahip. Ülke, Somali, Sudan, Güney Sudan, Kenya, Cibuti ve Eritre ile sınır paylaşıyor. Abiy Ahmed’in Eritre ile yaşadığı gerilim, özellikle Tigray savaşına Eritre askerlerinin de katılmasıyla tırmanmıştı. Ayrıca Nil Nehri üzerinde inşa edilen Büyük Etiyopya Rönesans Barajı, Mısır ve Sudan ile su krizi yaşanmasına neden oluyor. Mısır, barajın su akışını kısıtlayacağı gerekçesiyle uluslararası arabuluculuk çağrıları yaparken, Sudan da sınır anlaşmazlıkları nedeniyle Etiyopya ile askeri gerilim yaşıyor. Afrika Birliği ve Batılı ülkeler, Etiyopya’daki istikrarsızlığın bölgesel güvenliğe tehdit oluşturabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Kızıldeniz’e kıyısı olmayan Etiyopya’nın liman arayışı ve Somali ile yaşadığı gerilim, bölgedeki denklemleri değiştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile özellikle savunma sanayii ve diplomatik alanda yakın ilişkiler geliştirmiştir. Etiyopya’daki istikrarsızlık, Türkiye’nin Afrika Boynuzu’ndaki askeri ve ticari çıkarlarını etkileyebilir. Türk savunma şirketleri, Etiyopya’ya insansız hava araçları tedarik ederken, Somali’de de askeri varlığını sürdüren Türkiye, bölgede denge politikası izlemektedir. Etiyopya’da yeni bir çatışma, Türkiye’nin Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ndeki güvenlik çıkarlarını tehdit edebilir. Ayrıca Türkiye, Mısır ve Sudan ile ilişkilerinde Etiyopya’nın rolünü de dikkate almak durumundadır. Bu bağlamda, Ankara’nın Etiyopya’daki siyasi sürece ve barış çabalarına verdiği destek, bölgesel istikrar açısından önemini korumaktadır.
