Etiyopya, Eritre'ye ait askeri araçların sınırı geçerek ülkeye girmesinin ardından kendini savunma hakkını kullanacağını açıkladı. Eritre askerlerini taşıyan kamyonların Etiyopya topraklarına girdiği görülürken, Etiyopya'nın insansız hava araçlarıyla (drone) karşılık verdiği öne sürüldü. Olay, iki ülke arasında 2020'deki Tigray savaşı sonrası kırılganlaşan ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası yarattı.
Gerilimin arka planı: Tigray savaşı sonrası kırılgan barış
Etiyopya ve Eritre, 1998-2000 yılları arasında sınır anlaşmazlığı nedeniyle savaşmış, 2018'de barış anlaşması imzalanmıştı. Ancak 2020'de Etiyopya'nın Tigray bölgesinde başlayan çatışmada Eritre, Etiyopya hükümetini destekleyerek Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'ne (TPLF) karşı savaştı. Savaş 2022'de sona erdi, fakat Eritre askerlerinin Tigray'dan tamamen çekilmediği yönünde raporlar vardı. Son olay, Eritre'nin Etiyopya'nın kuzey sınırındaki varlığını sürdürdüğünü ve iki ülke arasındaki güvensizliğin devam ettiğini gösteriyor.
Etiyopya hükümeti, Eritre güçlerinin sınırı geçmesini "eylem" olarak nitelendirerek, "gerekirse askeri güç kullanarak toprak bütünlüğünü savunacağız" açıklamasında bulundu. Eritre tarafından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Bölgedeki kaynaklar, Eritre askerlerinin Etiyopya'nın Afar ve Tigray bölgelerine doğru ilerlediğini, Etiyopya ordusunun ise drone saldırılarıyla bu ilerleyişi durdurmaya çalıştığını aktarıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Afrika Boynuzu'nda yeni istikrarsızlık riski
Afrika Boynuzu, Kızıldeniz'e açılan stratejik konumu ve küresel ticaret yolları üzerindeki etkisiyle büyük güçlerin ilgi odağında. Etiyopya, son yıllarda denize erişim için Eritre limanlarını kullanma arayışındaydı; 2023'te bu konuda anlaşmazlık yaşanmıştı. Eritre ise bölgede artan nüfuzunu korumak istiyor. Çatışmanın tırmanması, Tigray savaşından yeni çıkan bölgede insani krizi derinleştirebilir ve komşu ülkeler Sudan, Cibuti, Somali'ye de sıçrayabilir. ABD, Çin ve Körfez ülkeleri bölgede askeri üsler bulunduruyor; olası bir savaş, küresel enerji ve ticaret hatlarını tehdit edebilir. BM ve Afrika Birliği'nden henüz bir arabuluculuk girişimi gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu'nda stratejik ortaklıklarını genişletiyor; Etiyopya ile ticari ve savunma sanayi iş birliği, Somali ile askeri eğitim ve liman anlaşmaları mevcut. Etiyopya-Eritre gerilimi, Türkiye'nin bölgedeki dengeli diplomasisini zorlaştırabilir. Türk yatırımları ve TİKA projeleri risk altına girebilir. Ayrıca Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin deniz ticaret yollarını ve enerji güvenliğini dolaylı etkiler. Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenmesi, bölgesel nüfuzunu artırabilir ancak taraflarla ilişkilerini dengelemesi gerekecek.
