ABD, Doğu Afrika'da artan gerilim üzerine Etiyopya ile Eritre arasındaki anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesi çağrısında bulundu. Washington'un çağrısı, iki komşu ülke arasında son dönemde askeri hareketliliğin artması ve söylemlerin sertleşmesi sonrasında geldi. Bölgede barış ve istikrarın korunması için diplomatik kanalların açık tutulması gerektiği vurgulanıyor.
Gerilimin Arka Planı
Etiyopya ve Eritre, 1998-2000 yılları arasında sınır anlaşmazlığı nedeniyle savaşmış, 2000 yılında Cezayir Anlaşması ile çatışmalar sona ermişti. Ancak taraflar arasındaki ilişkiler, 2018'de Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in Eritre'ye yaptığı ziyaret ve barış anlaşması ile normalleşme sürecine girmişti. Ne var ki, özellikle Tigray bölgesindeki iç savaş sırasında Eritre'nin Etiyopya federal güçlerine destek vermesi ve sonrasında yaşanan gelişmeler, ilişkileri yeniden gerginleştirdi. Son haftalarda iki ülke arasında sınır bölgesinde asker konuşlandırılması ve karşılıklı suçlamalar dikkat çekiyor.
Eritre, Etiyopya'yı kendisine yönelik saldırı hazırlığı yapmakla suçlarken, Etiyopya da Eritre'nin Tigray bölgesindeki istikrarsızlığı körüklediğini iddia ediyor. Bölgesel uzmanlar, iki ülke arasındaki gerilimin esas olarak toprak anlaşmazlıkları, ekonomik rekabet ve siyasi nüfuz mücadelesinden kaynaklandığını belirtiyor. Ayrıca, Eritre'nin liman erişimi konusundaki talepleri ve Etiyopya'nın denize çıkışı olmaması, ilişkilerdeki kırılganlığı artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doğu Afrika, son yıllarda çok sayıda çatışma ve istikrarsızlıkla boğuşuyor. Sudan'daki iç savaş, Somali'deki güvenlik sorunları ve Güney Sudan'daki siyasi kriz, bölgede barışı tehdit eden unsurlar arasında. Etiyopya-Eritre geriliminin tırmanması, bölgesel bir savaş riskini artırabilir ve insani krizi derinleştirebilir. ABD'nin yanı sıra Afrika Birliği ve diğer uluslararası aktörler de taraflara itidal çağrısı yapıyor. Diplomatik çözüm için arabuluculuk girişimleri sürüyor ancak tarafların pozisyonlarındaki katılık, süreci zorlaştırıyor.
Uzmanlar, 2018 barış anlaşmasının yarattığı olumlu atmosferin kaybolduğunu, güvenin yeniden tesis edilmesi için kapsamlı bir diyalog sürecine ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Ancak, Eritre'nin kapalı siyasi yapısı ve Etiyopya'nın iç sorunları, diyaloğu güçleştiriyor. Buna karşın, uluslararası toplumun baskısı ve bölgesel ekonomik iş birliği ihtiyacı, tarafları masaya döndürebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda Afrika Boynuzu'nda etkinliğini artıran bir aktör. Etiyopya ile yakın siyasi ve ekonomik ilişkileri bulunan Türkiye, Eritre ile de diplomatik kanalları açık tutuyor. Bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika'daki yatırımlarını ve ticari çıkarlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik ortamı, Türkiye'nin deniz ticaret yolları için kritik. Türkiye, taraflar arasında arabuluculuk yapabilecek kapasiteye sahip ve bu rolünü güçlendirmek isteyebilir. Ancak, bölgesel dinamikler ve diğer güçlerin (ABD, Çin, Körfez ülkeleri) rekabeti, Türkiye'nin manevra alanını sınırlayabilir.
