1988 yılında BBC televizyonunda yayınlanan 'That's Life!' programının sunucusu Esther Rantzen, izleyicilere İkinci Dünya Savaşı öncesinde yüzlerce Yahudi çocuğu kurtaran Nicholas Winton'ın hikâyesini tanıttı. Program sırasında Winton'ın kurtardığı çocuklardan bazıları stüdyoda bir araya getirildi ve bu duygusal an, yıllar sonra sosyal medyada defalarca viral oldu. O dönem 79 yaşında olan Winton, kendisini bekleyen sürprizden habersizdi.
Nicholas Winton Kimdir ve Ne Yaptı?
Nicholas Winton, 1909 doğumlu bir İngiliz borsacıydı. 1938'de Çekoslovakya'ya yaptığı bir gezi sırasında, Nazi işgali altındaki Sudetenland'dan kaçan Yahudi mültecilerin içler acısı durumuna tanık oldu. Prag'da, kendi imkânlarıyla bir kurtarma operasyonu başlattı. 1939 yılı boyunca, toplamda 669 çocuğu (çoğu Yahudi) trenlerle İngiltere'ye taşıdı. Bu çocuklar, İngiliz ailelerin yanına yerleştirildi ve böylece Holokost'tan kurtuldular. Winton, bu çabalarını yıllarca kimseye anlatmadı; hatta eşi bile 1988'e kadar bu sırrı bilmiyordu.
1988'deki Unutulmaz An
Esther Rantzen'ın programına konuk olan Winton, kendisine ait eski belgelerin gösterileceğini sanıyordu. Ancak Rantzen, seyirciler arasında Winton'ın kurtardığı çocukların da olduğunu açıkladı ve onlara ayağa kalkmalarını söyledi. Stüdyodaki onlarca kişi ayağa kalktığında Winton büyük bir şaşkınlık yaşadı; gözleri doldu ve alkışlar dakikalarca sürdü. Bu an, televizyon tarihine geçen duygusal bir sahne olarak kaydedildi. Programın ardından Winton'ın hikâyesi tüm dünyada yankı buldu; kendisine 'İngiliz Schindler'i' denildi.
Mirası ve Sonrası
Nicholas Winton, 2015 yılında 106 yaşında hayatını kaybetti. 2003'te Kraliçe II. Elizabeth tarafından şövalye ilan edildi. Kurtardığı çocuklar ve onların torunları, bugün 6.000'den fazla kişiye ulaşan bir nesil oluşturdu. Esther Rantzen ise 1980'lerden bu yana İngiliz televizyonunun en tanınmış isimlerinden biri olmayı sürdürdü; 2024'te akciğer kanseri tedavisi gördüğünü açıkladı. Winton'ın hikâyesi, 2023 yapımı 'One Life' filmiyle yeniden beyazperdeye taşındı; Anthony Hopkins başrolde Winton'ı canlandırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nicholas Winton'ın hikâyesi, Türkiye'de Holokost sırasında Yahudi mültecilere kucak açan diplomatların anısını güçlendiriyor. Türkiye, 1933-1945 arasında Nazi zulmünden kaçan birçok Yahudi'ye transit geçiş veya sığınma sağladı; örneğin, İstanbul'daki diplomatların çabalarıyla binlerce Yahudi kurtarıldı. Bu tür anlatılar, Türkiye'nin insani diplomasi geleneğini vurgularken, aynı zamanda günümüzdeki mülteci krizine dair tartışmalara da tarihsel bir perspektif sunuyor. Winton'ın fedakârlığı, bireysel inisiyatifin küresel etkisini gösterirken, Türkiye'nin de benzer insani sorumlulukları olduğunu hatırlatıyor.
