Eski Hava Kuvvetleri Bakanı Frank Kendall III, Pazar günü yaptığı açıklamada, Donald Trump yönetiminde görev alamayacağını söyleyerek Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Pentagon'daki liderliğini sert bir şekilde eleştirdi. Kendall, Martha Raddatz'a verdiği demeçte, "Pete Hegseth'in yürüttüğü gibi bir ordumuzu siyasallaştırma girişimini hiç görmedim" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD savunma politikalarında artan gerilimin ve sivil-asker ilişkilerindeki aşınmanın son göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Frank Kendall, 2021-2025 yılları arasında Hava Kuvvetleri Bakanı olarak görev yaptı. Joe Biden yönetiminde kritik savunma projelerini yönetti ve özellikle uzay kuvvetleri ile modernizasyon çalışmalarında önemli rol oynadı. Trump'ın ikinci döneminde Savunma Bakanlığı'na atanan Pete Hegseth ise daha önce Fox News sunucusu olarak tanınıyordu ve savunma deneyimi sınırlıydı. Hegseth'in atanması, Senato'da Cumhuriyetçiler arasında bile tartışmalara yol açmış, ancak başkan yardımcısının eşit oy kullanmasıyla onaylanmıştı.
Kendall'ın eleştirileri, Hegseth'in Pentagon'da başlattığı bazı politikaları hedef alıyor. Bu politikalar arasında üst düzey askeri yetkililerin görevden alınması, belirli eğitim programlarının iptali ve ordunun içindeki çeşitlilik girişimlerinin sonlandırılması bulunuyor. Kendall, bu tür uygulamaların ordunun tarafsızlığına zarar verdiğini ve subay kadrolarında siyasi yönlendirme endişesi yarattığını vurguladı. Ayrıca, Hegseth'in bazı kararlarının operasyonel hazırlığı olumsuz etkilediğini öne sürdü.
Kendall'ın açıklamaları, ABD'de savunma ve güvenlik konularında uzun süredir devam eden bir tartışmayı yeniden alevlendirdi: Ordunun siyasetten ne kadar ayrı tutulması gerektiği. Geleneksel olarak, ABD'de askeri liderler siyasi atamalardan bağımsız hareket etmeye teşvik edilir. Ancak son yıllarda, özellikle Trump döneminde, bu ilkenin zayıfladığı yönünde eleştiriler artmıştı. Kendall'ın sözleri, bu endişeleri dile getiren eski askeri yetkililerin sesi olarak yankı buldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD Savunma Bakanlığı'ndaki bu tür bir çalkantı, sadece ülke içinde değil, küresel ölçekte de yansımalar yaratabilir. ABD, NATO'nun en büyük askeri gücü ve birçok bölgesel güvenlik mimarisinin temel taşıdır. Pentagon'daki liderlik değişiklikleri veya siyasi müdahaleler, müttefiklerin ABD'nin taahhütlerine olan güvenini sarsabilir. Örneğin, Avrupa'da Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı sürerken, ABD'nin savunma politikasındaki istikrarsızlık NATO içinde endişe yaratabilir. Asya-Pasifik'te ise Çin'in artan askeri faaliyetleri karşısında ABD'nin caydırıcılığı sorgulanabilir.
Ayrıca, Hegseth'in liderliği altında Pentagon'un önceliklerinin değişmesi, savunma sanayii ve tedarik zincirleri üzerinde de etkili olabilir. Örneğin, bazı silah programlarının iptali veya yeni yönlendirmeler, müttefik ülkelerle yapılan ortak projeleri sekteye uğratabilir. Kendall'ın eleştirileri, bu tür kararların aceleyle ve siyasi saiklerle alındığı iddiasını güçlendiriyor.
Diğer yandan, Trump yönetimi, Kendall'ın eleştirilerini reddederek savunma reformlarının gerekli olduğunu savunuyor. Hegseth, göreve geldiğinden bu yana orduda verimliliği artırmayı ve gereksiz bürokrasiyi azaltmayı hedeflediğini belirtmişti. Ancak eski askeri yetkililer, bu reformların askeri uzmanlığı göz ardı ettiğini ve siyasi sadakati ön plana çıkardığını düşünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Savunma Bakanlığı'ndaki bu liderlik tartışması, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika çıkarlarını dolaylı da olsa etkileyebilir. Türkiye, ABD ile F-16 modernizasyonu, F-35 krizi ve Suriye'deki YPG/PKK konularında hassas müzakereler yürütüyor. Pentagon'daki istikrarsızlık, bu müzakerelerin seyrini belirsizleştirebilir. Ayrıca, ABD'nin NATO içindeki liderliğinin sorgulanması, Türkiye'nin ittifak içindeki denge politikalarını da etkileyebilir. Türkiye, savunma sanayiinde yerli üretimi artırırken, ABD ile ilişkilerde öngörülebilirlik arıyor. Bu tür siyasi çalkantılar, Ankara'nın alternatif ortaklıklara yönelmesini hızlandırabilir.
