Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, New York'ta Türkevi'nde Libya Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ile bir araya geldi. Görüşmede Erdoğan, Türkiye'nin Libya'nın çıkarına olmayan hiçbir formüle onay vermeyeceğini açıkça ifade etti. Bu kritik buluşma, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında gerçekleşti ve Libya'daki siyasi istikrar arayışlarına Türkiye'nin verdiği önemi bir kez daha gözler önüne serdi. Erdoğan'ın mesajı, Libya'nın egemenliği ve toprak bütünlüğüne vurgu yaparken, aynı zamanda uluslararası topluma da net bir uyarı niteliği taşıyor.
Görüşmenin Arka Planı ve Libya'daki Mevcut Durum
Libya, 2011'de Muammer Kaddafi'nin devrilmesinden bu yana iç savaş, siyasi bölünme ve dış müdahalelerle boğuşuyor. Ülke, doğuda Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu ile batıda Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında yıllarca süren çatışmalara sahne oldu. 2020'de imzalanan ateşkes anlaşmasıyla çatışmalar büyük ölçüde durdu, ancak siyasi çözüm arayışları henüz meyve vermedi. Aralık 2021'de planlanan seçimler iptal edildi ve ülke halen geçici bir yürütme otoritesi tarafından yönetiliyor. Muhammed el-Menfi, 2021'de Devlet Başkanlığı Konseyi'nin başına getirildi; ancak Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi ile Trablus'taki Yüksek Devlet Konseyi arasındaki anlaşmazlıklar siyasi süreci tıkıyor.
Türkiye, 2019'da Ulusal Mutabakat Hükümeti ile imzaladığı deniz yetki alanları mutabakatı ve güvenlik işbirliği anlaşmasıyla Libya'da kritik bir aktör haline geldi. Ayrıca Türkiye, askeri danışmanlar ve insansız hava araçlarıyla Trablus hükümetine destek vererek Hafter'in saldırılarını püskürtmesine yardımcı oldu. Bu destek, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji denkleminde de elini güçlendirdi. Erdoğan'ın son açıklamaları, Türkiye'nin Libya'daki nüfuzunu koruma ve ülkenin istikrarına katkı sağlama kararlılığını yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Libya'da Güç Mücadelesi
Libya, zengin petrol rezervleri ve stratejik Akdeniz konumuyla küresel ve bölgesel güçlerin ilgi odağında. Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya, Hafter'e destek verirken; Türkiye, Katar ve İtalya Trablus hükümetini destekliyor. Fransa ise zaman zaman Hafter'e yakın durmakla eleştiriliyor. Bu rekabet, Libya'da bir vekalet savaşına dönüşmüş durumda. Birleşmiş Milletler, ülkede barışçıl seçimlerin yapılması için çaba sarf ediyor ancak taraflar arasındaki güvensizlik ve dış müdahaleler süreci zorlaştırıyor.
Erdoğan'ın "Libya'nın çıkarına olmayan hiçbir formül" ifadesi, özellikle bazı uluslararası aktörlerin dayatmacı yaklaşımlarına karşı bir duruş olarak yorumlanıyor. Türkiye, Libya'da kalıcı bir çözümün ancak Libyalıların kendi iradesiyle şekilleneceğini savunuyor. Bu bağlamda, Menfi ile yapılan görüşmede ikili ilişkiler, ekonomik işbirliği ve güvenlik konuları ele alındı. Türkiye'nin Libya'daki askeri varlığı ve deniz anlaşması, Doğu Akdeniz'deki dengeler açısından da kritik önemde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Erdoğan'ın Libya mesajı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika'daki stratejik çıkarlarını koruma kararlılığını gösteriyor. Libya, Türkiye'nin deniz yetki alanları anlaşması sayesinde Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarına erişiminde kilit rol oynuyor. Ayrıca, Libya'daki istikrar, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve ticaret yolları açısından önemli. Türkiye, Libya'nın egemenliğine vurgu yaparak uluslararası alanda meşru bir pozisyon alıyor ve Mısır, BAE gibi rakiplerine karşı nüfuzunu pekiştiriyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Afrika açılımı ve Akdeniz stratejisi bağlamında kritik bir adım olarak öne çıkıyor.
