Endonezya, son haftalarda hem siyasi hem de ekonomik açıdan çalkantılı bir dönemden geçiyor. Devlet Başkanı Prabowo Subianto'ya yönelik halk desteği, ülkenin para birimi Endonezya rupiahının dolar karşısında rekor seviyede değer kaybetmesi ve öğrenci protestolarının büyümesiyle birlikte giderek azalıyor. Ekim 2024'te göreve başlayan Prabowo, seçim vaatlerini gerçekleştirememekle ve ekonomik krizi yönetememekle eleştiriliyor. Başkent Cakarta ve diğer büyük şehirlerde binlerce öğrenci, hükümetin kemer sıkma politikaları ve yolsuzluk iddialarına karşı sokaklara döküldü.
Gelişmenin arka planı
Prabowo Subianto, Endonezya'nın 8. devlet başkanı olarak göreve başladığında, ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'nı (GSYH) yıllık ortalama %7 büyütme sözü vermişti. Ancak 2025'in ilk çeyreğinde büyüme oranı %5,1'de kaldı ve rupiah dolar karşısında %12 değer kaybetti. Bu durum, ithalata bağımlı bir ekonomi için enflasyonu tetikledi; gıda ve enerji fiyatlarındaki artış halkın alım gücünü ciddi şekilde düşürdü.
Öte yandan Prabowo'nun iktidar koalisyonu içinde yaşanan gerilimler, reform sürecini yavaşlatıyor. Eski devlet başkanı Joko Widodo döneminde başlatılan altyapı projeleri, yeni yönetim tarafından yavaşlatıldı. Yatırımcı güveni sarsılırken, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları Endonezya'nın not görünümünü "negatif"e çevirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Endonezya, Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi ve ASEAN ülkeleri arasında kilit bir oyuncu. Rupiah'taki değer kaybı, bölgedeki diğer gelişmekte olan ekonomileri de etkileyebilir. Özellikle Malezya, Filipinler ve Vietnam gibi benzer yapıya sahip ülkelerde para birimleri üzerinde baskı oluşabilir. Ayrıca Endonezya'nın Çin ile olan ticaret açığı ve artan borç yükü, ülkeyi dış şoklara karşı kırılgan hale getiriyor.
Protestolar, sadece ekonomik nedenlerle değil, aynı zamanda Prabowo'nun otoriter eğilimleri nedeniyle de büyüyor. Öğrenciler, ifade özgürlüğü ve medya bağımsızlığı konusundaki endişelerini dile getiriyor. Bu durum, Endonezya'nın demokratik imajını zedelerken, Batılı yatırımcılar ve ülkeler tarafından yakından izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya’daki bu gelişmeler, Türkiye için iki açıdan önem taşıyor. Birincisi, Türkiye ile Endonezya arasındaki ticaret hacmi 2024’te 3,5 milyar dolara ulaşmıştı ve rupiah’taki değer kaybı, Türk ihracatçılarının Endonezya pazarındaki rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. İkincisi, her iki ülke de benzer ekonomik kırılganlıklar taşıyor: cari açık, enflasyon ve dış borç. Türkiye, kendi ekonomik istikrarını korumak için Endonezya deneyiminden ders çıkarabilir. Ayrıca Güneydoğu Asya’da artan siyasi istikrarsızlık, Türkiye’nin bölgeyle olan stratejik ortaklıklarını yeniden değerlendirmesini gerektirebilir.
