Endonezya'nın muhafazakar Açe eyaletinde evli olmayan bir çift, TikTok canlı yayını sırasında öpüştükleri gerekçesiyle İslam şeriat mahkemesi tarafından suçlu bulunarak Perşembe günü halka açık bir alanda kamçılandı. Açe şeriat mahkemesi, genç kadın ve erkeğe 21'er kez rattan kamçı ile vurulmasına hükmetti. Olayın görüntüleri sosyal medyada hızla yayılırken, yerel yetkililer bu tür davranışların Açe'de uygulanan İslam hukuku kapsamında "meyr-i muharrem" (haram ilişki) suçu kapsamında değerlendirildiğini açıkladı.
Gelişmenin arka planı
Olay, çiftin TikTok üzerinden canlı yayın yaparken öpüşmesiyle başladı. Yayını izleyen bir kişinin ihbarı üzerine harekete geçen Ahlak Polisi, çifti gözaltına aldı. Soruşturma sonucunda çift, Endonezya'nın diğer bölgelerinden farklı olarak İslam şeriatının uygulandığı Açe'de yargılandı. Mahkeme, çiftin "meyr-i muharrem" suçunu işlediğine hükmederek 21'er kırbaç cezası verdi. Cezalar, bir cami avlusunda halka açık şekilde infaz edildi. Cezanın uygulanması sırasında çiftin canlı yayında olduğu ve birbirlerine dokunduğu görüntülerin delil olarak kullanıldığı belirtildi.
Açe, Endonezya'nın 2005 yılında özerklik kazanan tek eyaleti olup, kendi İslam şeriat mahkemelerine sahiptir. Bu mahkemeler, kumar, zina, alkol tüketimi gibi suçlara kamu önünde kırbaç cezası verebilmektedir. İnsan hakları örgütleri, bu tür cezaların işkence niteliğinde olduğunu ve uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu defalarca dile getirmiştir. Ancak Açe yönetimi, bu cezaların caydırıcı olduğunu ve bölgede dini değerleri koruduğunu savunmaktadır.
Bölgesel veya küresel boyut
Endonezya, dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusuna sahip ülkesi olmasına rağmen, genellikle ılımlı bir İslam anlayışına sahiptir. Ancak Açe eyaleti, İslam hukukunun daha katı yorumlandığı bir istisnadır. Son yıllarda sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte, benzer vakalar daha sık gündeme gelmektedir. 2017'de bir kadın, ahlak polisine ihbar edilmesi üzerine şort giydiği için 10 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. 2019'da ise bir çift, evli olmadıkları halde birlikte yaşadıkları gerekçesiyle kamçılanmıştı. Bu tür olaylar, uluslararası kamuoyunda tepki çekmekte ve Endonezya'nın uluslararası imajını zedelemektedir. Ancak Açe yönetimi, bu eleştirilere rağmen şeriat hukukunu uygulamaya devam etme kararlılığını sürdürmektedir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'daki bu gelişme, Türkiye'nin de dahil olduğu Müslüman çoğunluklu ülkelerde şeriat hukuku uygulamalarının tartışılmasına yol açmaktadır. Türkiye, laik hukuk sistemi ile Endonezya gibi ülkelerden ayrışırken, bu tür olaylar İslam dünyasında dini hukukun yorumlanışına dair farklılıkları gözler önüne sermektedir. Ayrıca Türkiye'nin ASEAN ülkeleriyle geliştirdiği ekonomik ve diplomatik ilişkiler bağlamında, bölgedeki siyasi ve sosyal dinamikleri anlamak önem taşımaktadır. Türk kamuoyunda sosyal medya ve ifade özgürlüğü konularında hassasiyet bulunurken, bu tür olaylar Türkiye'nin insan hakları söylemleriyle de ilgili bir perspektif sunmaktadır.
