Endonezya’da narkotikle mücadele birimleri, içinde sıvı uyuşturucu bulunan elektronik sigara (vape) kullanımının yaygınlaşmasıyla alarm durumuna geçti. Ülkede son bir yılda ele geçirilen uyuşturucu yüklü vape sayısındaki büyük artış, yetkilileri e-sigara satışına yasak getirilmesi yönünde harekete geçirdi. Endonezya, komşularının çoğunun aksine bu ürünleri sıkı düzenlemeyen ülkeler arasında yer alıyor.
Vape krizi: Kimse uyuşturucu kullandığımı anlamadı
Endonezya Uyuşturucuyla Mücadele Kurumu (BNN) yetkilileri, özellikle gençler arasında yaygınlaşan bu yeni tehlikenin altını çiziyor. BNN sözcüsü yaptığı açıklamada, “Vape cihazları uyuşturucu kullanımını gizlemek için ideal bir araç haline geldi. Kullanıcılar, ‘kimse uyuşturucu kullandığımı anlamadı’ diyerek bu yöntemi tercih ediyor” dedi. Endonezya’da sentetik kannabinoidler ve metamfetamin gibi maddeler, normal e-sıvılara karıştırılarak satılıyor. 2023 yılında 2.000’den fazla uyuşturucu yüklü vape ele geçirilirken, bu sayı 2024’te 5.000’e yükseldi.
Antinarkotik yetkilileri, hükümete e-sigara satışını tamamen yasaklama çağrısında bulunuyor. Ancak bu öneri, sigarayı bırakmak için vape kullananların itirazıyla karşılaşıyor. Endonezya, dünyanın en yüksek sigara tüketim oranlarından birine sahip; erkeklerin yüzde 67’si sigara içiyor. Sağlık Bakanlığı ise e-sigaraların nikotin bağımlılığını artırdığı ve gençler arasında kullanımının hızla yayıldığı uyarısında bulunuyor.
Bölgesel düzenleme farklılıkları
Güneydoğu Asya’da e-sigara düzenlemeleri ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Tayland, 2014’ten beri vape satışını yasaklarken, Singapur’da e-sigara ithalatı ve satışı yasak. Malezya ise 2023’te vape ürünlerini vergilendirerek yasal hale getirdi. Endonezya, bu konuda bölgenin en gevşek ülkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, düzenleme boşluğunun uyuşturucu kaçakçıları için cazip bir pazar yarattığını belirtiyor. Endonezya aynı zamanda bölgedeki en büyük e-sigara üreticilerinden biri; yıllık 2 milyar dolarlık bir pazar büyüklüğüne sahip. Bu nedenle yasak kararı, ekonomik çıkarlarla çatışıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, e-sigaraların güvenli olduğuna dair yeterli kanıt olmadığını ve özellikle gençler üzerinde zararlı etkileri olabileceğini belirtiyor. Endonezya Pediatri Derneği de çocukların vape kullanımına maruz kalmasının solunum yolu hastalıklarına yol açtığı uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya’daki bu gelişme, Türkiye için elektronik sigara düzenlemeleri açısından önemli bir referans noktası oluşturabilir. Türkiye’de e-sigara satışı yasal olmakla birlikte, içerdiği sıvıda nikotin miktarı sınırlandırılmıştır. Ancak uyuşturucu yüklü vape vakaları henüz yaygın değildir. Endonezya deneyimi, düzenleme boşluklarının suç örgütleri tarafından nasıl istismar edilebileceğini göstermektedir. Benzer bir tehlikenin Türkiye’de de ortaya çıkmasını önlemek için, narkotik birimlerinin e-sigara içeriklerini denetlemesi ve kaçakçılıkla mücadele kapasitesini artırması gerekmektedir. Küresel olarak ise bu durum, yeni nesil uyuşturucu taşıma yöntemlerine karşı uluslararası iş birliğinin önemini vurgulamaktadır.
