Endonezya'nın beş yıllık devlet tahvili faizi, küresel borç piyasalarında derinleşen satış baskısıyla birlikte 2020 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Cuma günü Jakarta'da yapılan işlemlerde tahvil faizi yüzde 7,25'e kadar yükselerek Aralık 2020'den bu yana görülen en yüksek düzeyi kaydetti. Bu artış, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere gelişmiş ülkelerde faizlerin beklenenden daha uzun süre yüksek kalacağına yönelik beklentiler nedeniyle gelişmekte olan piyasalardaki borçlanma araçlarının değer kaybettiği bir döneme denk geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Endonezya Merkez Bankası'nın geçen ay politika faizini sürpriz bir şekilde 25 baz puan artırarak yüzde 6,25'e çıkarmasına rağmen, tahvil faizlerindeki yükseliş durmadı. Piyasalar, Endonezya'nın yüksek cari açık ve artan kamu borcu nedeniyle kırılgan olduğunu düşünüyor. Ayrıca, Endonezya rupiahı dolar karşısında son üç yılın en düşük seviyesine gerileyerek yatırımcı güvenini olumsuz etkiledi. Analistler, bu durumun Endonezya'nın borçlanma maliyetlerini daha da artırabileceği ve ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Nisan ayı Küresel Finansal İstikrar Raporu'na göre, gelişmekte olan piyasa tahvillerinde yaşanan satış dalgası, küresel faiz oranlarındaki belirsizlik ve jeopolitik gerilimler nedeniyle derinleşebilir. Endonezya, bu bağlamda en savunmasız ülkeler arasında gösteriliyor. Ülkenin dış borç stoku 2023 sonu itibarıyla 400 milyar doları aşmış durumda ve bu borcun önemli bir kısmı dolar cinsinden. Doların güçlenmesi, Endonezya'nın borç servisini zorlaştırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Endonezya'daki bu gelişme, sadece ülkeye özgü faktörlerle sınırlı değil. Küresel ölçekte, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimlerine başlama zamanlamasına ilişkin belirsizlik, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışına yol açıyor. Fed'in enflasyonla mücadelede sıkı duruşunu koruması, doları güçlendirirken, diğer para birimlerini baskılıyor. Asya'da Endonezya, Malezya ve Filipinler gibi ülkelerin tahvil faizlerinde benzer yükselişler gözlemleniyor.
Bölgesel olarak, Güneydoğu Asya ülkeleri (ASEAN) arasında Endonezya, en büyük ekonomi olmasına rağmen, en yüksek kamu borcu/GSYH oranına sahip ülkelerden biri. Bu durum, bölge genelinde finansal istikrar endişelerini artırıyor. Çin'in yavaşlayan ekonomisi ve ticaret savaşları da Asya tahvil piyasalarındaki satış baskısını körüklüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'daki tahvil faiz artışı, Türkiye gibi yüksek dış borçlu ve cari açık veren gelişmekte olan ülkeler için bir uyarı niteliği taşıyor. Küresel faiz oranlarındaki yükseliş, benzer kırılganlıklara sahip ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırarak ekonomik büyümelerini tehdit edebilir. Türkiye Merkez Bankası'nın sıkı para politikası duruşu kısa vadede sermaye çıkışlarını sınırlasa da, küresel risk iştahındaki azalma Türkiye'nin dış finansman ihtiyacını zorlaştırabilir. Bu bağlamda, Türkiye'nin yapısal reformlar ve döviz rezervlerini güçlendirme yoluyla kırılganlıkları azaltması kritik önem taşıyor.
