Endonezya'da Devlet Başkanı Prabowo Subianto'nun iş dünyasına yönelik giderek sertleşen politikaları, ülkeden büyük çaplı sermaye kaçışını tetikliyor. Yüksek net değere sahip bireyler, başkanın daha zorlayıcı tedbirlere başvurabileceği endişesiyle fonlarını yurt dışına taşıyor. Bu durum, Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisini istikrarsızlığa sürükleyebilecek kritik bir dönemece işaret ediyor. Ekonomistler, sermaye çıkışının Endonezya rupisi üzerinde baskı yaratacağını ve yabancı yatırımcı güvenini daha da zedeleyeceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Prabowo, Ekim 2024'te göreve gelmesinin ardından yolsuzlukla mücadele ve kaynakların yeniden dağıtımı vaatleriyle iktidara geldi. Ancak kısa sürede hayata geçirdiği uygulamalar, özellikle enerji, madencilik ve tarım sektörlerinde faaliyet gösteren büyük holdingleri hedef aldı. Hükümet, doğal kaynak gelirlerinden daha fazla pay almak amacıyla şirketlere ek vergiler ve zorunlu devlet tahvili yatırımları gibi dayatmalarda bulundu. Jakarta merkezli bir danışmanlık şirketinin raporuna göre, 2025'in ilk çeyreğinde ülkeden çıkan sermaye miktarı 12 milyar doları aştı. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 40 artış anlamına geliyor.
Yüksek profilli iş insanları, durumu 'sistematik bir baskı' olarak nitelendiriyor. Birçok aile şirketi, varlıklarını Singapur, Hong Kong ve Dubai gibi finans merkezlerine taşımaya başladı. Prabowo'nun, selefi Joko Widodo'nun daha liberal ekonomi politikalarını tersine çevirdiği ve devletçi bir model benimsediği yorumları yapılıyor. Analistler, başkanın popülist söylemlerinin kısa vadede halk desteğini artırsa da orta vadede ekonomik büyümeyi sekteye uğratabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sermaye kaçışı sadece Endonezya'yı değil, bölge ekonomilerini de etkiliyor. Güneydoğu Asya ülkeleri, Çin'in yavaşlayan talebi ve küresel faiz oranlarının yüksek seyri nedeniyle zaten zor bir dönemden geçerken, Endonezya'daki bu istikrarsızlık bölgesel güveni sarsıyor. Malezya ve Vietnam gibi rakip ülkeler, endonezyalı yatırımcıları çekmek için teşvik paketleri hazırlıyor. Öte yandan, ABD ve AB ülkeleri, Prabowo yönetiminin yabancı şirketlere yönelik politikalarını yakından izliyor. Çok uluslu şirketler, Endonezya'daki operasyonlarını gözden geçirirken, bazıları yatırım planlarını ertelemeyi tercih ediyor.
Küresel finans piyasaları, Endonezya'nın kırılganlığını fiyatlamaya başladı. Ülkenin kredi temerrüt takası (CDS) primleri son üç ayda 50 baz puan arttı. Uluslararası Para Fonu, stand-by düzenlemesi kapsamında Jakarta'ya teknik destek sağlamayı teklif etse de hükümet bu yardımı henüz resmen talep etmiş değil. Enerji ve gıda fiyatlarındaki dalgalanmalar, Endonezya'nın dış dengesini daha da zorluyor. Ülke, küresel tedarik zincirinde kritik bir nikel üreticisi olmasına rağmen, bu avantajını siyasi belirsizlik nedeniyle yeterince kullanamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Endonezya ile benzer bir kırılganlık sergileyen bir başka yükselen piyasa ekonomisi olarak bu gelişmeleri yakından takip etmeli. Sermaye çıkışı ve yatırımcı güveni kaybı, Türkiye'nin de zaman zaman karşılaştığı bir sorun. Endonezya deneyimi, popülist ekonomi politikalarının yabancı sermaye üzerinde yaratabileceği olumsuz etkiye dair önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, kendi makroekonomik istikrarını korumak için şeffaf ve öngörülebilir politikalar izlemenin önemini bir kez daha hatırlamalı. Ayrıca, iki ülkenin G20 platformunda iş birliği yapması, benzer sorunlarla mücadelede ortak zemin oluşturabilir. Ancak mevcut koşullarda Endonezya'dan kaçan sermayenin Türkiye'ye yönelmesi, siyasi risk primlerimizin yüksekliği nedeniyle kısa vadede pek olası görünmüyor.
