Endonezya'nın başkenti Cakarta'daki Balai Kartini Kongre Merkezi'nde 1 Ağustos Cumartesi günü düzenlenen Endonezya Net-Zero Zirvesi'nde (INZS) konuşan Endonezya Dış Politika Topluluğu (FPCI) Başkanı ve Kurucusu Dino Patti Djalal, iklim değişikliğinin günümüzde "dünya meselelerinin en büyük kör noktası" haline geldiğini belirterek, Endonezya'nın küresel iklim diplomasisinde daha aktif bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı. Djalal, ülkesinin hem gelişmekte olan bir ekonomi hem de önemli bir karbon salım kaynağı olarak, iklim kriziyle mücadelede hem sorumluluk hem de fırsat taşıdığını ifade etti.
Zirvenin Önemi ve Katılımcılar
Bu yıl ikincisi düzenlenen ve iki gün süren zirve, bölgesel ve küresel iklim politikalarının şekillendirilmesinde etkili olan hükümet yetkililerini, iş dünyası temsilcilerini, akademisyenleri ve sivil toplum örgütlerini bir araya getirdi. Zirvede, fosil yakıtlardan çıkış, yenilenebilir enerji yatırımları, ormansızlaşmanın önlenmesi ve iklim finansmanı gibi başlıca gündem maddeleri ele alındı. Djalal, açılış konuşmasında, iklim değişikliğinin sadece çevresel bir sorun olmadığını, aynı zamanda ekonomik kalkınma, enerji güvenliği ve jeopolitik istikrar üzerinde derin etkileri olduğunu söyledi. Bu nedenle, Endonezya'nın dünyada artan sıcaklık artışlarının yıkıcı sonuçlarına karşı küresel çözüm arayışlarına öncülük etmesi gerektiğini ifade etti. Zirvede ayrıca, Endonezya'nın 2060 yılına kadar net sıfır emisyon hedefini nasıl gerçekleştirebileceği konusunda yol haritaları tartışıldı. FPCI, bu tür zirvelerin, ülkelerin iklim taahhütlerini güçlendirmesi ve uluslararası iş birliğini artırması için bir platform oluşturduğunu vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Endonezya, dünyanın en büyük kömür ihracatçılarından biri ve Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisine sahip ülkesi olarak, iklim değişikliğiyle mücadelede kilit bir konumda bulunuyor. Ülke, aynı zamanda dünyanın en büyük üçüncü yağmur ormanı alanına sahip ve bu ormanlar, küresel karbon emiliminde hayati bir rol oynuyor. Ancak, hızlı ekonomik büyüme ve enerji talebindeki artış, Endonezya'nın karbon ayak izini artırıyor. Uzmanlar, Endonezya'nın iklim politikalarının sadece ülke içinde değil, tüm Güneydoğu Asya bölgesinde ve küresel ölçekte önemli etkileri olduğunu belirtiyor. Zirvede, bölgesel iş birliğinin önemine vurgu yapılırken, Asya Kalkınma Bankası ve Dünya Bankası gibi kuruluşların iklim finansmanı sağlamadaki rolü tartışıldı. Ayrıca, Endonezya'nın G20 dönem başkanlığı ve 2022 Bali Zirvesi'nde iklim değişikliğini öncelikli konular arasına alması, ülkenin bu alandaki aktif diplomatik girişimlerine örnek olarak gösterildi. Djalal, Endonezya'nın bu tür girişimlerle "küresel iklim diplomasisinin ön saflarında" yer alabileceğini söyledi. Zirvede ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişimindeki zorluklar ve adil geçiş (just transition) kavramı üzerinde duruldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'nın net sıfır hedeflerine yönelik bu çağrı, Türkiye için de önemli çıkarımlar barındırıyor. Türkiye, Paris İklim Anlaşması'nı 2021 yılında onaylamış ve 2053 net sıfır emisyon hedefini açıklamıştır. Bu süreçte, özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarına hız vermiştir. Endonezya'nın kömürden çıkışta yaşadığı zorluklar ve enerji geçişindeki sancılar, Türkiye'nin kendi enerji dönüşümünde dikkate alabileceği deneyimler sunmaktadır. Ayrıca, her iki ülke de bölgelerinde enerji köprüsü olma potansiyeline sahip; Türkiye, Avrupa ve Orta Doğu arasında, Endonezya ise Asya-Pasifik'te kilit bir rol oynamaktadır. Türkiye'nin Endonezya ile olan ticari ve diplomatik ilişkileri, iklim alanındaki iş birliğine de kapı aralayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin finansal açıdan gelişmekte olan ülkelerin iklim fonlarına erişimi konusunda ortak tutumlar geliştirmesi, Djalal'ın gündeme getirdiği "kör nokta"nın giderilmesine katkı sağlayabilir.
