Endonezya'da orman yangınlarından kaynaklanan yoğun duman nedeniyle son haftalarda 170 binden fazla solunum yolu rahatsızlığı vakası kaydedildi. Yetkililer, vakaların 40 binden fazlasının yürümeye başlayan çocuklar dahil küçük yaştaki çocuklarda görüldüğünü açıkladı. Semptomlar hafif öksürükten zatürreye kadar geniş bir yelpazede seyrediyor.
Yangınların ve Dumanın Arka Planı
Endonezya'da her yıl kurak mevsimde orman ve turba yangınları meydana geliyor; ancak bu yılki yangınların özellikle şiddetli olduğu belirtiliyor. Ülkenin Sumatra ve Kalimantan adalarında çıkan yangınlar, geniş alanlarda hava kalitesini bozarak komşu ülkeleri de etkiliyor. Endonezya hükümeti, yangınların büyük bölümünün yasadışı arazi açma yöntemlerinden kaynaklandığını belirtiyor. Palmiye yağı ve kağıt hamuru plantasyonları için kullanılan bu yöntem, turba topraklarının tutuşmasına ve aylarca süren duman bulutlarına yol açıyor.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, solunum yolu hastalıkları nedeniyle hastanelere başvurular son bir ayda önemli ölçüde arttı. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olanlar risk altında. Bebeklerde ve küçük çocuklarda zatürre vakalarının endişe verici boyutlara ulaştığı bildiriliyor. Doktorlar, dumanın içerdiği partikül maddelerin akciğerlere derinlemesine nüfuz ederek astım, bronşit ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarını tetiklediğini vurguluyor.
Hükümet, etkilenen bölgelerde maske dağıtımı ve geçici sağlık merkezleri kurulması gibi önlemler alsa da, yangınların sürmesi nedeniyle durumun kontrol altına alınması güçleşiyor. Çevre örgütleri, uzun vadeli çözüm için turba arazilerinin restorasyonu ve yasadışı yakma yöntemlerinin tamamen yasaklanması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Endonezya'daki yangınlardan çıkan duman, sınırları aşarak Malezya ve Singapur'da da hava kalitesini düşürüyor. Bu ülkeler zaman zaman okulları tatil etmek ve açık hava etkinliklerini iptal etmek zorunda kalıyor. Güneydoğu Asya'da sınır aşan duman kirliliği, 1997'den bu yana bölgesel bir sorun olarak kabul ediliyor ve ASEAN ülkeleri arasında işbirliği mekanizmaları bulunuyor; ancak etkili bir çözüm sağlanamıyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin kuraklık dönemlerini uzatarak yangın riskini artırdığını belirtiyor. El Niño gibi hava olayları da yangınların şiddetini etkileyebiliyor. Küresel ısınma, turba yangınlarının daha sık ve yoğun yaşanmasına zemin hazırlıyor. Endonezya, dünyanın en büyük sera gazı emisyon kaynaklarından biri olan turba yangınlarını önlemek için uluslararası destek arayışında.
Uzmanlar, hava kirliliğinin sadece sağlık değil, aynı zamanda ekonomi üzerinde de olumsuz etkileri olduğunu vurguluyor. Turizm ve tarım sektörleri duman nedeniyle zarar görüyor, iş gücü verimliliği düşüyor. Uzun süreli maruziyet, sağlık harcamalarını artırarak ülke ekonomisine yük getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'daki hava kirliliği krizi, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel iklim değişikliğinin ve çevresel bozulmanın somut bir sonucu olarak Türkiye'nin iklim politikalarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, son yıllarda yenilenebilir enerjiye yatırım yaparak ve Paris Anlaşması'nı onaylayarak küresel iklim mücadelesine katkı sağlama taahhüdünde bulundu. Orman yangınları ve hava kirliliği, Türkiye'nin de zaman zaman karşılaştığı sorunlar arasında. Endonezya örneği, sınır aşan çevre sorunlarının uluslararası işbirliği gerektirdiğini gösteriyor. Türkiye, bölgesel ve küresel platformlarda iklim adaleti ve çevre koruma konularında aktif rol alarak hem kendi güvenliğini hem de küresel istikrarı güçlendirebilir. Ayrıca, Türk iş dünyası için yeşil teknoloji ve sürdürülebilir tarım alanlarında işbirliği fırsatları doğabilir.
