Endonezya Merkez Bankası'nın (BI) faiz oranlarını beklentilerin aksine artırması, rupiahın değer kaybını durdurmayı başaramadı ve piyasalarda tedirginlik yarattı. Bloomberg analisti Marcus Wong'un aktardığına göre, bu hamle yatırımcıların Endonezya varlıklarına olan güvenini daha da sarsarken, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerindeki baskıyı artırdı. BI, 19 Şubat 2025 tarihinde politika faizini 25 baz puan artırarak %6.25'e yükseltti. Karar, piyasa beklentilerinin aksine geldi çünkü çoğu ekonomist faizlerin sabit tutulmasını öngörüyordu.
Rupiah Üzerindeki Baskı ve Faiz Artırımının Gerekçesi
Rupiah, son haftalarda ABD doları karşısında istikrarlı bir düşüş trendindeydi. Dolar endeksinin güçlenmesi ve küresel risk iştahındaki azalma, Endonezya para birimini olumsuz etkiledi. BI yetkilileri, faiz artırım kararını rupiah üzerindeki baskıyı hafifletmek ve enflasyonist beklentileri kontrol altında tutmak için verdi. Ancak, piyasa tepkisi olumsuz oldu; karardan sonra rupiah dolar karşısında %0.5 daha değer kaybetti.
Bloomberg'in haberine göre, Endonezya'nın cari açığındaki genişleme ve düşen ihracat geliri de rupiah üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor. Endonezya, pandemi sonrası toparlanma sürecinde artan emtia fiyatlarından faydalanmış olsa da, küresel talepteki yavaşlama ihracat performansını vurdu. Faiz artırımının, sermaye çıkışlarını yavaşlatması ve cari açığı finanse etmek için gereken döviz girişini sağlaması bekleniyor, ancak etkisi sınırlı kaldı.
Gelişmekte Olan Piyasalar İçin Benzer Riskler
Endonezya'daki bu gelişme, gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya olduğu daha geniş bir sorunun parçası. ABD faizlerinin yüksek seyretmesi, doların güçlenmesi ve küresel likidite koşullarının sıkılaşması, birçok gelişmekte olan ekonomide para birimleri üzerinde baskı yaratıyor. Hindistan rupisi, Brezilya reali ve Güney Afrika randı da benzer baskılarla karşı karşıya. Merkez bankaları, faiz artırımları ile müdahale etmeye çalışsa da, etkileri geçici olabiliyor.
Endonezya'nın adımları, bölgedeki diğer merkez bankaları için de bir sinyal niteliği taşıyor. Filipinler ve Güney Kore merkez bankalarının da benzer bir faiz artırımı döngüsüne girmesi bekleniyor. Ancak analistler, faiz artırımlarının tek başına yeterli olmayacağını, aynı zamanda yapısal reformlar ve mali disiplin gerektiğini vurguluyor. Endonezya'nın durumu, küresel piyasalardaki dalgalanmanın gelişmekte olan ülkeleri ne kadar kırılgan hale getirdiğini bir kez daha gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Endonezya'nın yaşadığı bu durum, Türkiye ekonomisi için önemli dersler barındırıyor. Türk lirası da benzer şekilde dolar karşısında baskı altında ve cari açık sorunu Türkiye için de kritik. Endonezya'nın faiz artırımının etkisiz kalması, sadece para politikasıyla döviz kuru baskısının kalıcı olarak çözülemeyeceğini gösteriyor. Türkiye'de, enflasyonla mücadele ve cari açığın finansmanı açısından, yapısal reformlara ve güven artırıcı adımlara olan ihtiyaç daha da belirgin hale geliyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye çıkışları, Türkiye'nin dış finansman koşullarını da zorlaştırabilir. Bu nedenle, Türkiye'nin kendi para birimini istikrara kavuşturmak için daha kapsamlı politikalara yönelmesi gerekiyor.
