Emekli ABD Deniz Kuvvetleri Amirali James Stavridis, İran'ın artan askeri faaliyetlerine ilişkin çarpıcı uyarılarda bulundu. Stavridis, özellikle Süveyş Kanalı'nın İran'ın potansiyel hedefleri arasında olduğunu belirterek, ABD'nin bu stratejik su yolundaki gelişmeleri yakından izlemesi gerektiğini söyledi. Eski amiral, Süveyş Kanalı'nın Hürmüz Boğazı'ndan daha fazla trafiğe sahip olduğuna dikkat çekerek, İran'ın Yemen'deki Husiler aracılığıyla kanalı kapatma girişimlerinde bulunabileceğini ifade etti.
Süveyş Kanalı: Küresel Ticaretin Kilit Noktası
Mısır'da bulunan Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan ve Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin yaklaşık %12'sini taşıyan kritik bir su yoludur. Kanal, günlük ortalama 50'den fazla geminin geçişine ev sahipliği yapmakta ve küresel tedarik zincirleri için hayati önem taşımaktadır. İran'ın bu stratejik geçidi tehdit etmesi, uluslararası ticaretin sekteye uğramasına ve petrol fiyatlarında ani yükselişlere yol açabilir. Stavridis'in uyarısı, İran'ın Husiler aracılığıyla Yemen'den kanala yönelik saldırılar düzenleyebileceği endişesine dayanıyor. Husiler, 2015'ten bu yana Yemen'de Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona karşı savaşırken, İran tarafından askeri ve lojistik destek alıyor. Geçmişte Suudi petrol tesislerine ve BAE'ye yönelik saldırılar düzenleyen Husilerin, Süveyş Kanalı'nı vurabilecek füze ve insansız hava araçlarına sahip olduğu belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'ın Süveyş Kanalı'nı hedef alması, sadece Mısır'ı değil, aynı zamanda ABD, Avrupa ve Asya ekonomilerini de etkileyecek bir gelişme olur. Kanalın kapatılması, petrol ve doğalgaz taşımacılığının yanı sıra konteyner yük trafiğinde büyük aksamalara neden olabilir. 2021'de Ever Given gemisinin kanalı tıkaması, küresel ticarette milyarlarca dolarlık kayba yol açmıştı. İran'ın olası bir hamlesi, ABD ve İsrail ile arasındaki gerilimi de tırmandırabilir. ABD, bölgedeki askeri varlığını artırırken, İsrail de İran nükleer programına yönelik saldırı ihtimalini masada tutuyor. Stavridis'in uyarısı, İran'ın nükleer müzakerelerdeki çıkmazı aşmak için böyle bir koz kullanabileceği yorumlarına yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Süveyş Kanalı'nda yaşanacak bir kriz, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Kanal, Türkiye'nin Akdeniz limanlarına yapılan Asya ve Orta Doğu kaynaklı ticaretin önemli bir geçiş noktasıdır. Kanalın kapanması, Türk ihracatçıları için alternatif rotalar (Ümit Burnu) maliyetleri artıracak ve teslim sürelerini uzatacaktır. Ayrıca, enerji fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye gibi enerji ithalatçısı bir ülkeyi olumsuz etkileyebilir. Bölgesel boyutta, İran'ın bu hamlesi Ankara ile Tahran arasındaki ilişkileri de test edebilir. Türkiye, İran'la enerji işbirliğini sürdürürken, aynı zamanda Katar ve Suudi Arabistan ile de yakınlaşma çabası içindedir. Süveyş Kanalı'nın güvenliği, Türkiye'nin Doğu Akdeniz politikaları ve Mısır'la ilişkileri açısından da kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, Türk yetkililerin gelişmeleri yakından izlemesi ve olası senaryolara karşı hazırlıklı olması gerekmektedir.
