El Nino iklim deseninin yol açtığı yüksek sıcaklıklar ve aşırı yağışlar, dünyanın en büyük yaban mersini üreticilerinden biri olan Şili'de mahsulü tehdit ediyor. Uzmanlar, bu durumun çiçeklenme dönemini olumsuz etkileyerek verim kaybına yol açabileceğini ve küresel yaban mersini fiyatlarının yükselmesine neden olabileceğini belirtiyor.
İklim Koşulları Üretimi Vuruyor
Şili Tarım Araştırmaları Enstitüsü (INIA) tarafından yapılan açıklamada, ülkenin orta ve güney bölgelerindeki yaban mersini bahçelerinde, El Nino kaynaklı sıcaklık artışlarının çiçeklerin erken açmasına neden olduğu, ardından gelen şiddetli yağışların ise tozlaşmayı engellediği belirtildi. Bu durum, meyve tutumunu azaltarak verimin düşmesine yol açıyor.
Tarım uzmanları, özellikle kasım ve aralık aylarında görülen normalden yüksek sıcaklıkların, bitkilerin stres yaşamasına ve çiçeklerin dökülmesine neden olduğunu ifade ediyor. Ayrıca, aşırı nem, mantar hastalıklarının yayılmasını kolaylaştırarak ürün kalitesini de düşürüyor. Şili Yaban Mersini Komitesi, bu sezon verimde yüzde 10 ila 15 oranında bir düşüş beklediklerini açıkladı.
Şili, Küresel yaban mersini pazarında önemli bir oyuncu olup, özellikle Kuzey Yarımküre'nin kış aylarında taze meyve ihtiyacını karşılamaktadır. Ülke, ihracatının büyük bir kısmını ABD, Çin ve Avrupa'ya yapmaktadır. Bu nedenle, Şili'deki üretim kaybı, dünya genelinde fiyat artışlarına yol açabilir.
Küresel Etkiler ve Piyasa Beklentileri
El Nino etkisiyle yaşanan bu olumsuzluklar, yalnızca Şili ile sınırlı kalmıyor. Peru, Meksika ve Avustralya gibi diğer büyük üreticiler de benzer iklim sorunlarıyla karşı karşıya. Bu durum, küresel yaban mersini arzında daralmaya neden olarak fiyatların yukarı yönlü hareketlenmesine katkıda bulunuyor.
Uluslararası Yaban Mersini Örgütü (IBO) verilerine göre, 2023 yılında dünya genelinde yaban mersini üretimi bir önceki yıla göre yüzde 5 artarak 1,8 milyon tona ulaşmıştı. Ancak 2024 yılında El Nino etkisiyle üretimde ilk kez düşüş yaşanması bekleniyor. Bu da tüketici fiyatlarına yansıyacak.
Uzmanlar, fiyat artışlarının özellikle Kuzey Amerika ve Avrupa pazarlarında hissedileceğini, çünkü Şili'den yapılan ihracatın bu bölgelerde yoğun talep gördüğünü belirtiyor. Marketlerde taze yaban mersini fiyatlarının yüzde 15-20 oranında artabileceği tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yaban mersini ithalatçısı konumu nedeniyle doğrudan etkileyebilir. Türkiye'de yaban mersini üretimi son yıllarda artış gösterse de iç talebin karşılanması için yurt dışından ithalat yapılmaktadır. Özellikle kış aylarında taze yaban mersini ihtiyacı, ağırlıklı olarak Şili'den karşılanmaktadır. Bu nedenle, Şili'deki üretim düşüşü, Türkiye'deki fiyatları olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi üretim potansiyelini artırma çabalarına hız vermesi ve iklim değişikliğine dayanıklı çeşitlere yatırım yapması, uzun vadede dışa bağımlılığı azaltabilir. Küresel gıda fiyatlarındaki bu artış, Türkiye'nin enflasyonla mücadelesinde de ek bir zorluk yaratabilir.
