İklim Tahmin Merkezi (CPC) Perşembe günü yaptığı açıklamayla El Niño'nun resmen başladığını duyurdu. Ancak bu yılki El Niño sıradan bir iklim olayı değil; kayıtlara geçen en güçlü El Niño'lardan biri olmaya aday. Uzmanlar, Pasifik Okyanusu'ndaki deniz suyu sıcaklıklarının normalin çok üzerine çıktığını ve bu durumun küresel hava modellerini önemli ölçüde etkileyeceğini belirtiyor. Özellikle ABD'de eyaletler arasında büyük farklılıklar gösteren hava koşulları, tarımdan enerji tüketimine kadar birçok sektörü etkileyebilir.
Güçlü El Niño: Neden farklı?
El Niño, Ekvator çevresindeki Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla oluşan ve yaklaşık 2-7 yılda bir tekrarlayan bir iklim döngüsüdür. Bu yıl, sıcaklık anomalileri 1997-1998 ve 2015-2016'daki rekor seviyelere yaklaşıyor. CPC verilerine göre, Nisan ayından bu yana Pasifik'teki sıcaklık artışı sürekli olarak +1.0°C'nin üzerinde seyrediyor ve kış aylarında +2.0°C'yi bulması bekleniyor. Bu, El Niño'yu "çok güçlü" kategorisine sokuyor.
Güçlü bir El Niño, atmosferdeki jet akımlarını ve yağış modellerini değiştirerek dünya genelinde aşırı hava olaylarına yol açar. Örneğin, Güney Amerika'da sel ve su baskınları, Avustralya ve Endonezya'da ise kuraklık ve orman yangınları sık görülür. ABD'de ise etkiler bölgeden bölgeye değişir: Güney eyaletleri daha yağışlı ve serin, kuzey eyaletleri ise daha kuru ve sıcak olma eğilimindedir.
ABD eyaletlerinde beklenen etkiler
CPC'nin tahminlerine göre, bu kış (Aralık-Şubat) California'dan Florida'ya kadar güney eyaletlerinde ortalamanın üzerinde yağış bekleniyor. Özellikle Kaliforniya, dört yıllık şiddetli kuraklığın ardından rahatlama yaşayabilir. Ancak aşırı yağış sel ve toprak kayması riskini de beraberinde getiriyor. Buna karşın, Kuzeybatı Pasifik (Washington, Oregon) ve kuzey Rocky Dağları bölgesinde normalden daha kuru ve sıcak hava hakim olacak. Ortabatı ve kuzeydoğu eyaletlerinde ise sıcaklık ve yağış ortalamaya yakın seyrederken, zaman zaman şiddetli kar fırtınaları görülebilir.
El Niño'nun etkileri sadece kışla sınırlı değil. Önümüzdeki ilkbahar ve yaz aylarında da devam etmesi beklenen olay, Atlantik kasırga sezonunu da bastırarak kasırga sayısını azaltabilir. Ancak bu, Pasifik'te daha fazla tropikal fırtına anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye doğrudan El Niño'nun etki alanında olmasa da, küresel iklim modellerindeki değişimler dolaylı yoldan etkileyebilir. Güçlü bir El Niño, küresel gıda fiyatlarında dalgalanmalara yol açabilir; özellikle Güney Amerika, Avustralya ve Güneydoğu Asya'daki tarım hasatlarını etkileyerek buğday, soya ve palm yağı gibi emtia fiyatlarını yükseltebilir. Türkiye, tarım ürünleri ithalatında bu bölgelere bağımlı olduğu için, gıda enflasyonu baskısı artabilir. Ayrıca, Akdeniz havzasında yaz aylarında sıcak hava dalgalarının şiddetlenmesi ve yağış rejiminin değişmesi muhtemeldir. Enerji talebi ve su kaynakları yönetimi açısından bu durumun izlenmesi önem taşıyor.
