ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) uzmanları, Pasifik Okyanusu'nda etkili olan El Nino iklim fenomeninin yıl sonuna kadar güçlenerek 75 yılın en şiddetli seviyesine ulaşabileceğini duyurdu. Yapılan son modellemelere göre, El Nino'nun Kasım 2024 ile Ocak 2025 arasında zirve yapması ve küresel sıcaklıkları rekor seviyelere taşıması bekleniyor. Bu durum, başta Asya ve Amerika kıtaları olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde kuraklık, sel ve orman yangınları gibi aşırı hava olaylarının yaşanma riskini artırıyor.
Gelişmenin arka planı
El Nino, doğu ve orta ekvatoral Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla oluşan ve küresel iklimi etkileyen doğal bir döngüdür. NOAA'nın İklim Tahmin Merkezi'nden yapılan açıklamada, bu yılki El Nino'nun özellikle güçlü olacağı ve 1950'den bu yana kaydedilen en şiddetli üç olaydan biri haline gelebileceği belirtildi. Meteorologlar, okyanus sıcaklıklarının normalin 2-3 santigrat derece üzerinde seyrettiğini ve bu durumun atmosferik dolaşımı ciddi şekilde değiştirdiğini ifade ediyor. El Nino'nun etkileri genellikle bir yıl sürüyor ve küresel ortalama sıcaklıkları geçici olarak 0.2-0.3 derece artırabiliyor.
Bu yılki El Nino'nun gücü, geçmişte yaşanan 1997-1998 ve 2015-2016 dönemleriyle karşılaştırılıyor. Her iki dönemde de küresel çapta büyük hasara yol açan El Nino, milyarlarca dolarlık ekonomik kayba neden olmuştu. Uzmanlar, iklim değişikliğinin El Nino'nun etkilerini daha da kötüleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
El Nino'nun etkileri, dünyanın farklı bölgelerinde farklı şekillerde kendini gösterecek. Güneydoğu Asya ve Avustralya'da kuraklık ve orman yangınları riski artarken, Güney Amerika'nın batı kıyılarında şiddetli yağışlar ve seller bekleniyor. Afrika'nın bazı bölgelerinde ise tarım üretimini tehdit eden kuraklık koşulları öngörülüyor. Küresel ölçekte, El Nino'nun buğday, pirinç ve soya fasulyesi gibi temel gıda ürünlerinin rekoltesini düşürmesi ve gıda fiyatlarında artışa yol açması muhtemel. Ayrıca, Güney Amerika'daki balıkçılık sektörü de olumsuz etkilenebilir.
ABD'de ise El Nino genellikle kış aylarında güney eyaletlerde daha fazla yağış, kuzeyde ise daha ılıman hava anlamına geliyor. Ancak bu yılki güçlü El Nino'nun kasırga mevsimini de etkilemesi ve Atlantik'te daha az tropikal fırtına oluşmasına neden olması bekleniyor. Diğer yandan, Pasifik'teki deniz canlıları için yıkıcı sonuçlar doğuran mercan beyazlaması olaylarının sıklığı artabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Nino'nun Türkiye üzerindeki doğrudan etkileri sınırlı olmakla birlikte, dolaylı yollardan önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. Küresel gıda fiyatlarındaki olası artış, Türkiye'nin ithal girdi maliyetlerini yükseltebilir ve enflasyon baskısını artırabilir. Ayrıca, Orta Doğu ve Afrika'daki kuraklık nedeniyle yaşanabilecek göç hareketleri, Türkiye'nin sınır güvenliği ve insani yardım yükünü artırabilir. Öte yandan, El Nino'nun Karadeniz havzasında yağış rejimini değiştirme potansiyeli, Türkiye'nin tarım ve su kaynakları yönetimi açısından yakından izlenmelidir. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında Türkiye'nin ulusal uyum stratejilerini güçlendirmesi gerektiğini vurguluyor.
