İki yaşın altındaki bebek ve küçük çocukların tablet, akıllı telefon ve diğer dijital cihazlarla geçirdiği süre, sağlık ve yaşam kalitesi üzerinde uzun vadeli olumsuz etkilere yol açıyor. Yeni bir araştırma, bu yaş grubunda ekran süresinin nörolojik ve sosyal gelişimi ciddi şekilde etkileyebileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, dijital cihazların bebeklere ve küçük çocuklara yönelik risklerinin acilen ve kapsamlı bir şekilde araştırılması çağrısında bulundu.
Gelişmenin arka planı
Çalışma, iki yaş altı çocukların ekran süresinin, ilerleyen yaşlarda dikkat eksikliği, dil gecikmesi, sosyal beceri zayıflığı ve obezite gibi sorunlarla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, bebeklerin beyin gelişiminin ilk iki yılının kritik olduğunu ve bu dönemde aşırı ekran maruziyetinin geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabileceğini belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) daha önce iki yaş altı çocukların hiç ekran süresi almaması gerektiğini, iki- beş yaş arası çocukların ise günde en fazla bir saat ekran süresi ile sınırlandırılması gerektiğini tavsiye etmişti. Ancak mevcut araştırma, bu tavsiyelere rağmen ebeveynlerin çocuklarını sakinleştirmek veya oyalamak için sıklıkla dijital cihazlara yöneldiğini gösteriyor.
Araştırma kapsamında 50'den fazla uzmanla yapılan görüşmeler ve 100'den fazla bilimsel yayın incelendi. Sonuçlar, özellikle pandemi döneminde evde kalan ailelerde ekran süresinin endişe verici boyutlara ulaştığını gösteriyor. Çalışma, “Ekran süresi, bebeklerin ebeveynleriyle etkileşim kurma, oyun oynama ve fiziksel aktivite yapma gibi temel gelişimsel ihtiyaçlarının yerini alıyor” ifadelerine yer verdi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu bulgular, yalnızca gelişmiş ülkeler için değil, dijital cihaz kullanımının hızla arttığı gelişmekte olan ülkeler için de kritik önem taşıyor. Özellikle Asya-Pasifik bölgesinde akıllı telefon ve tablet kullanımındaki patlama, küçük çocukların ekran süresinin artmasına neden oluyor. Çalışma, ABD, İngiltere, Avustralya ve Japonya gibi ülkelerde iki yaş altı çocukların ortalama günlük ekran süresinin 30-60 dakika arasında olduğunu, bazı durumlarda ise bu sürenin 2 saate kadar çıktığını belirtiyor. Küresel sağlık politikalarının bu konuyu acilen önceliklendirmesi gerektiğine dikkat çeken araştırmacılar, hükümetlere ebeveyn eğitim programları ve medya kampanyaları başlatma çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de akıllı telefon ve tablet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, iki yaş altı çocukların ekran süresi giderek artmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, hanelerin neredeyse tamamında akıllı telefon bulunurken, küçük çocukların bu cihazlara erişimi sınırlandırılamamaktadır. Bu araştırmanın bulguları, Türkiye'de de sağlık politikalarının gözden geçirilmesini ve ebeveynlerin bilinçlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, dijital bağımlılıkla mücadele kapsamında erken çocukluk dönemine yönelik önleyici tedbirlerin alınması, gelecek nesillerin sağlıklı gelişimi için kritik öneme sahiptir.
