İngiltere'de sürücü adayları, direksiyon sınavı için ortalama 20 hafta beklemek zorunda kalıyor. Sürücü ve Araç Standartları Ajansı (DVSA), bekleme sürelerini ortalama yedi haftaya düşürme hedefi belirlemişti ancak bu hedefe ulaşılamadı. Kovid-19 salgını sonrası biriken başvurular ve sınav kapasitesindeki yetersizlik, kuyrukların uzamasına neden oldu. DVSA, sorunu çözmek için ek sınavlar düzenleme ve personel alımı gibi adımlar atsa da, adaylar hâlâ aylarca beklemek zorunda. Bu durum, özellikle genç sürücüler ve işi gereği ehliyete ihtiyaç duyan kişiler için mağduriyet yaratıyor.
Sorunun Arka Planı ve DVSA'nın Hedefleri
İngiltere'de direksiyon sınavı randevuları, pandemi öncesinde ortalama 7-8 hafta içinde verilebiliyordu. Ancak 2020'de Kovid-19 salgını nedeniyle sınavlar aylarca durduruldu. Salgın sonrası yeniden başlatıldığında, biriken talep karşısında sistem tıkandı. DVSA, 2022'de bekleme sürelerini normale döndürmek için bir dizi önlem açıkladı: ek sınav salonları, daha fazla sınav görevlisi ve hafta sonu sınavları. Hedef, ortalama bekleme süresini yedi haftaya indirmekti. Ancak 2024 itibarıyla bu hedefe ulaşılamadı; ortalama bekleme süresi hâlâ 20 haftanın üzerinde. DVSA yetkilileri, pandemi sırasında iptal edilen 1,5 milyon sınavın etkisinin sürdüğünü belirtiyor. Ayrıca, sınav talebindeki artış ve mevcut altyapının yetersizliği, sorunun kronikleşmesine yol açtı. Bazı bölgelerde bekleme süreleri 30 haftayı buluyor. Sürücü adayları, randevu bulmak için saatlerce çevrimiçi sistemde bekliyor ve bazen başka şehirlere gitmek zorunda kalıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Benzer sorunlar sadece İngiltere'ye özgü değil. ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de pandemi sonrası sürücü sınavlarında uzun kuyruklar oluştu. Ancak İngiltere'deki durum, Avrupa'da en uzun bekleme sürelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Almanya ve Fransa'da bekleme süreleri ortalama 8-12 hafta arasında değişiyor. İngiltere'deki gecikmeler, ülkenin ulaşım altyapısı ve ekonomik hareketlilik üzerinde olumsuz etki yapıyor. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar, toplu taşıma seçeneklerinin sınırlı olması nedeniyle araç kullanmak zorunda. Ehliyet alamayan gençler, işe gitmekte ve eğitimlerine devam etmekte zorlanıyor. Ayrıca, sürücü kursları da bu belirsizlikten etkileniyor; öğrenciler sınav tarihini bilmedikleri için ders programlarını ayarlayamıyor. DVSA, sorunu çözmek için çeşitli stratejiler deniyor: ek sınavlar, daha fazla personel alımı ve dijital sistemin iyileştirilmesi. Ancak uzmanlar, talebin bu kadar yüksek olduğu bir dönemde bu önlemlerin yeterli olmayacağını belirtiyor. Hükümet, sürücü adaylarının mağduriyetini gidermek için acil bir eylem planı açıklamadı. Muhalefet partileri, hükümeti yetersiz kalmakla suçluyor ve bekleme sürelerinin bir an önce düşürülmesi çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de ehliyet sınavı süreçleri, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel sürücü kursları aracılığıyla yürütülüyor. Teorik sınavlar genellikle başvurudan sonraki birkaç hafta içinde yapılabiliyor; direksiyon sınavı için bekleme süresi ise ortalama 4-6 hafta. İngiltere'deki 20 haftalık bekleme süresi, Türkiye'deki sistemle kıyaslandığında oldukça uzun. Bu durum, Türkiye'de ehliyet almak isteyenler için bir avantaj gibi görünse de, Türkiye'de de zaman zaman sınav randevularında gecikmeler yaşanabiliyor. Ancak genel olarak Türkiye'deki sistem daha hızlı işliyor. İngiltere'deki kriz, Türkiye'nin sürücü eğitimi ve sınav altyapısının göreceli etkinliğini ortaya koyuyor. Yine de Türkiye, artan nüfus ve araç sahipliği karşısında sınav kapasitesini sürekli güncellemek zorunda. İngiltere örneği, pandemi sonrası talebin ani artışının sistemleri nasıl zorlayabileceğini gösteriyor; Türkiye'nin de benzer bir durumla karşılaşmaması için önleyici adımlar atması önemli.
