Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda Ebola salgını, hastalığın başladığı düşünülen madencilik kasabasından 100 milden (yaklaşık 160 kilometre) daha uzak bir sağlık bölgesine ulaştı. Salgının en ağır etkilediği eyalette, sağlık ekipleri bilinen temaslıların yüzde 40'ından daha azını takip edebiliyor. Cenaze ekiplerine yönelik saldırılar ve toplumsal güvensizlik, salgınla mücadele çabalarını ciddi şekilde sekteye uğratıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, Ekim 2018'den bu yana devam eden salgında 3.000'den fazla vaka tespit edildi ve 2.000'e yakın kişi hayatını kaybetti.
Salgının yayılımı ve temas takibindeki çöküş
Ebola salgını, ilk olarak Kuzey Kivu eyaletindeki Mangina kasabasında ortaya çıkmıştı. Ancak son haftalarda virüs, komşu Ituri eyaletindeki Biena sağlık bölgesine sıçradı. Bölge, çatışmaların yoğun olduğu ve silahlı grupların aktif olduğu bir alan. Sağlık çalışanları, yerel halkın güvenini kazanmakta zorlanıyor. Cenaze ekiplerine yönelik saldırılar, ölülerin güvenli bir şekilde gömülmesini engelliyor ve virüsün yayılmasını hızlandırıyor. WHO'nun son raporuna göre, temaslı takip oranı yüzde 36'ya kadar geriledi. Bu, salgının kontrol altına alınmasını neredeyse imkansız hale getiriyor. Uzmanlar, virüsün şu anda bilinmeyen birçok zincirleme bulaşma yoluyla yayıldığını düşünüyor.
Sağlık Bakanlığı, aşı kampanyalarını sürdürse de, aşıya erişim güvenlik nedeniyle sınırlı. Sadece bu yıl, sağlık çalışanlarına yönelik 42 saldırı rapor edildi. Bu saldırılar, hem aşılama hem de temas takibi çalışmalarını aksatıyor. Bölgedeki hastaneler, kapasitelerinin üzerinde hasta kabul ediyor. Kaynak yetersizliği ve lojistik sorunlar da eklenince, salgınla mücadele giderek zorlaşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ekonomik ve güvenlik riskleri
Ebola salgını, sadece sağlık değil, aynı zamanda ekonomik ve güvenlik krizi de yaratıyor. Doğu Kongo, altın, tantal, kalay gibi değerli madenlerin yoğun olarak çıkarıldığı bir bölge. Salgın, madencilik faaliyetlerini yavaşlatırken, bölgedeki ticaret de olumsuz etkileniyor. Komşu ülkeler Uganda, Ruanda ve Burundi, sınırlarını sıkı denetime aldı. Bu durum, bölgesel ticareti ve insan hareketliliğini kısıtlıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), salgının bölge ekonomisine maliyetinin milyarlarca doları bulabileceğini tahmin ediyor.
Güvenlik açısından, salgın silahlı grupların faaliyetlerini yoğunlaştırdığı bir ortamda yayılıyor. Sağlık çalışanları, sık sık hedef alınıyor. Bu durum, insani yardım kuruluşlarının bölgeye erişimini kısıtlıyor. WHO, salgının küresel bir tehdit oluşturduğunu ancak şu an için uluslararası acil durum ilan edilmediğini belirtiyor. Yine de virüsün komşu ülkelere sıçrama riski yüksek. Geçmişte Ebola salgınları, Batı Afrika'da binlerce kişinin ölümüne yol açmış ve küresel sağlık sistemlerini test etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile özellikle madencilik ve inşaat alanlarında ekonomik ilişkilere sahiptir. Salgının yayılması, bölgedeki Türk yatırımlarını ve ticaretini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'da yürütmekte olduğu sağlık diplomasisi kapsamında, Ebola ile mücadeleye destek vermesi gündeme gelebilir. Güvenlik boyutu ise, bölgedeki istikrarsızlığın artması halinde Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak şu an için doğrudan bir tehdit söz konusu değildir. Salgının kontrol altına alınamaması, küresel sağlık güvenliği açısından endişe vericidir ve Türkiye'nin de içinde bulunduğu uluslararası toplumun koordineli müdahalesini gerektirmektedir.
