Dünyanın en büyük et işleme şirketi JBS, yıllardır sürdürülebilirlik vaatleriyle bilinirken, geçtiğimiz hafta yayımladığı yıllık sürdürülebilirlik raporunda iklim ve ormansızlaşma hedeflerinden vazgeçtiğini duyurdu. Brezilya merkezli dev şirket, 2040 yılına kadar net sıfır emisyon hedefini raporundan çıkarırken, 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı sıfırlama taahhüdünü de askıya aldı. Bu karar, küresel iklim kriziyle mücadelede özel sektörün rolüne dair ciddi soru işaretleri doğurdu.
Gelişmenin arka planı
JBS, 2020 ve 2021 yıllarında yayımladığı sürdürülebilirlik raporlarında, 2040 yılına kadar tüm değer zincirinde net sıfır karbon emisyonuna ulaşmayı taahhüt etmişti. Ayrıca 2030 yılına kadar Amazon, Cerrado ve Pantanal gibi hassas ekosistemlerde ormansızlaşmayı tamamen durduracağını açıklamıştı. Ancak şirketin son raporu, bu hedeflerin 'güncellendiğini' ve artık geçerli olmadığını ortaya koydu. Raporda, JBS'in emisyon azaltımı için daha 'gerçekçi' bir yol izleyeceği belirtilirken, somut bir sayısal hedef verilmedi. Çevre örgütleri, bu kararı 'yeşil aklamanın çöküşü' olarak nitelendirirken, yatırımcı grupları da hayal kırıklığını dile getirdi.
JBS'in bu geri adımı, dünya genelinde gıda üretiminin iklim değişikliğine etkisini yeniden gündeme taşıdı. BM Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre, hayvancılık sektörü küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 14,5'inden sorumlu. Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği, metan emisyonları ve ormansızlaşma yoluyla iklim krizine önemli ölçüde katkıda bulunuyor. JBS'in özellikle Amazon ve Cerrado bölgelerindeki tedarik zinciri, yıllardır çevre aktivistlerinin hedefinde. Şirketin bu taahhütlerden vazgeçmesi, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'nın ormansızlaşmayı azaltma çabalarına da darbe vuruyor.
Bölgesel ve küresel boyut
JBS'in kararı, yalnızca Brezilya için değil, küresel gıda tedarik zincirleri için de kritik bir sinyal. Şirket, dünya genelinde 50'den fazla ülkede faaliyet gösteriyor ve ABD, Avustralya, Kanada gibi pazarlarda güçlü bir varlığa sahip. JBS'in iklim hedeflerinden vazgeçmesi, diğer büyük et üreticilerinin de benzer adımlar atmasına yol açabilir. Özellikle Avrupa Birliği ve ABD'de giderek sıkılaşan sürdürülebilirlik raporlama standartları, şirketleri daha şeffaf olmaya zorlarken, JBS'in bu hamlesi sektördeki diğer oyuncuların taahhütlerini sorgulamasına neden olabilir.
Öte yandan, bu gelişme iklim aktivistlerinin ve yeşil yatırımcıların dikkatini daha da artıracak. JBS'in hisseleri, raporun yayımlanmasının ardından Bovespa borsasında yüzde 2 oranında değer kaybetti. Çevre örgütleri, şirketin kararını protesto etmek için kampanyalar başlatırken, Avrupa'daki bazı emeklilik fonları JBS hisselerini satma tehdidinde bulundu. Bu durum, iklim taahhütlerinin yatırımcı kararları üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
JBS'in iklim hedeflerinden vazgeçmesi, Türkiye için dolaylı ama önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, et ve süt ürünlerinde ithalatçı bir ülke konumunda ve JBS gibi küresel oyuncuların tedarik zincirindeki belirsizlikler, gıda fiyatlarını etkileyebilir. Ayrıca Türkiye'nin 2053 net sıfır hedefine ulaşma çabaları, tarım sektöründeki emisyon azaltım stratejilerini de içeriyor. JBS gibi sektör liderlerinin taahhütlerini terk etmesi, Türkiye'deki hayvancılık işletmelerinin iklim dostu uygulamalara geçişini yavaşlatabilecek bir emsal oluşturabilir. Bununla birlikte, Türkiye'nin AB Yeşil Mutabakatı'na uyum sürecinde, tarım ürünleri ihracatında sürdürülebilirlik kriterleri giderek önem kazanıyor; bu gelişme, Türk ihracatçıları için ek bir rekabet avantajı yaratabilir.
