Birleşik Krallık hükümeti, 2027 yılı itibarıyla 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini tamamen yasaklayacağını açıkladı. Bu hamle, dünya genelinde çocukları çevrimiçi risklerden korumak amacıyla benzer düzenlemeler getiren ülkeler arasına İngiltere'yi de ekliyor. Karar, özellikle TikTok, Instagram ve Snapchat gibi platformların genç kullanıcılar üzerindeki etkilerine ilişkin artan endişelerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. İngiltere İletişim Otoritesi (Ofcom), yasağın uygulanmasından sorumlu olacak. Yasağa uymayan platformlar, ciroya oranlı ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Gelişmenin Arkasındaki Nedenler
İngiltere'nin bu kararı, uzun süredir tartışılan Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında alındı. Yasa, çocukları zararlı içeriklerden korumayı, siber zorbalığı, mahremiyet ihlallerini ve bağımlılık yapıcı algoritmaları hedef alıyor. Hükümet yetkilileri, özellikle 13-16 yaş arası ergenlerde sosyal medya kullanımının depresyon, anksiyete ve uyku bozukluklarıyla ilişkilendirildiğini belirtiyor. Kararın alınmasında etkili olan bir diğer faktör ise, platformların içerik denetimindeki yetersizlikleri. Örneğin, 2023'te yayımlanan bir rapor, TikTok'taki 13 yaş altı hesapların yüzde 40'ının gerçek yaşlarını gizleyerek yetişkin içeriklerine maruz kaldığını ortaya koymuştu. İngiltere, Fransa ve Avustralya'nın da aralarında bulunduğu bir grup ülkeyle birlikte, çocuk koruma standartlarını belirlemek için uluslararası bir koalisyon oluşturmayı planlıyor.
Küresel Bir Trend: Sosyal Medya Yasağı Dalgası
İngiltere'nin hamlesi, dünya genelinde çocukların sosyal medyaya erişimini sınırlamaya yönelik büyüyen bir hareketin parçası. Fransa, bu konuda en sert önlemleri alan ülkelerden biri: 2023'te 15 yaş altı çocukların sosyal medya hesabı açmasını yasaklarken, ebeveyn izni zorunluluğu getirdi. Avustralya ise 2024 yılında 14-16 yaş arası için bir pilot program başlattı ve 2026'ya kadar yaygınlaştırmayı hedefliyor. Güney Kore'de ise 16 yaş altı gece 22:00-06:00 arası oyun erişimi yasaklandı. Öte yandan, 2023'te ABD'de Utah, Arkansas ve Teksas gibi eyaletler, çocukların sosyal medya kullanımını ebeveyn iznine bağlayan yasalar çıkardı; ancak bu yasaların bir kısmı, anayasal ifade özgürlüğü ihlali iddialarıyla mahkemeye taşındı. Uzmanlar, bu tür yasakların çocukların dijital becerilerini olumsuz etkileyebileceği ve teknoloji şirketlerini yeni pazar arayışlarına itebileceği konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer tartışmalar sürüyor. 2023'te yayımlanan bir araştırmaya göre, Türkiye'de 12-17 yaş arası gençlerin yüzde 89'u en az bir sosyal medya platformunu aktif olarak kullanıyor. İngiltere ve Fransa gibi ülkelerin aldığı bu önlemler, Türk hükümeti için bir model teşkil edebilir. Ancak Türkiye'nin mevcut mevzuatı, 18 yaş altı için ebeveyn izni ve platformların içerik denetimi yükümlülüğü getirse de, uygulamada denetim zafiyetleri yaşanıyor. Bu küresel dalga, Türkiye'de de daha kapsamlı bir dijital çocuk koruma yasasının çıkarılması için kamuoyu baskısını artırabilir. Ayrıca, Türk teknoloji firmalarının bu tür düzenlemelere uyum sağlama ve kendi platformlarında benzer korumaları geliştirme baskısı altında kalması muhtemel.
