Dünya Bankası, yayımladığı son Küresel Ekonomik Beklentiler Raporu'nda, Ortadoğu'da süregelen çatışmaların küresel ekonomik büyümeyi 2026 yılına kadar pandemi sonrası en düşük seviyeye çekeceği uyarısında bulundu. Bankanın tahminlerine göre, dünya ekonomisi 2025 yılında %2,9 oranında büyüdükten sonra 2026'da %2,5'e gerileyecek. Bu düşüşün temel nedenleri arasında Ortadoğu'daki jeopolitik gerginliklerin ticaret yollarını bozması, enerji fiyatlarını yükseltmesi ve yatırımcı güvenini sarsması gösteriliyor. Raporda ayrıca, gelişmekte olan ekonomilerin bu yavaşlamadan en fazla etkileneceği vurgulanırken, küresel ticaretin 2025'te %1,5 büyüyeceği, 2026'da ise bu oranın %0,8'e düşeceği belirtildi.
Küresel ekonominin kırılganlık haritası
Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Ortadoğu'daki çatışmaların etkisi sadece bölgeyle sınırlı kalmıyor; tedarik zincirlerinden enerji piyasalarına, gıda güvenliğinden sermaye akışlarına kadar küresel ekonomiyi tehdit ediyor" ifadelerini kullandı. Bankanın hesaplamalarına göre, Ortadoğu'daki çatışmaların sürmesi halinde küresel GSYH'nin 2026 yılına kadar 1,2 trilyon dolar azalması bekleniyor. Özellikle Mısır, Ürdün ve Lübnan gibi doğrudan etkilenen ülkelerde büyümenin sıfırın altına düşebileceği uyarısı yapıldı. Ayrıca, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı'ndaki güvenlik riskleri nedeniyle uluslararası deniz ticaretinin maliyetinin %15 arttığı, bunun da enflasyonist baskıları artırdığı kaydedildi.
Petrol fiyatları ve enerji güvenliği
Ortadoğu'da tırmanan gerilimler, küresel petrol arzını tehdit ederken, Brent petrolün varil fiyatının 2026'da ortalama 95 dolar civarında seyretmesi bekleniyor. Dünya Bankası raporunda, İran ve Suudi Arabistan arasındaki olası bir doğrudan çatışmanın petrol fiyatlarını 120 doların üzerine çıkarabileceği ve bunun da küresel resesyonu tetikleyebileceği belirtildi. Gelişmiş ülkelerde merkez bankalarının faiz indirimlerini ertelemesi, büyüme üzerindeki baskıyı artırırken, yatırımcılar güvenli limanlara yöneliyor. Altın fiyatları rekor seviyelere yaklaşırken, gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışı hızlandı. IMF ise küresel büyüme beklentisini aşağı yönlü revize ederek, 2026 için %2,8 büyüme öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ortadoğu'daki çatışmalara coğrafi yakınlığı ve enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal eden bir ekonomi olması nedeniyle bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Artan petrol ve doğal gaz fiyatları, cari açığı büyütürken, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırıyor. Ayrıca, İsrail-Filistin çatışmasının yayılması, Türkiye'nin bölgedeki ticaret ortaklarıyla ilişkilerini ve enerji koridorları projelerini tehdit ediyor. Dünya Bankası'nın uyarıları, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini çeşitlendirme ve alternatif ticaret yolları geliştirme çabalarını hızlandırması gerektiğini ortaya koyuyor.
