Dünya, Ağustos 2023'te kayıtlara geçen en sıcak ayı yaşadı. Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin (C3S) açıklamasına göre, geçen ay küresel ortalama sıcaklık, 1991-2020 Ağustos ortalamasının 0,71 derece üzerinde gerçekleşti. Bu, sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık 1,5 derecelik bir artışa işaret ediyor. ABD'de ise bu yaz, ülkenin bitişik 48 eyaletinde kayıtlara geçen en sıcak yaz oldu.
Rekor Sıcaklıkların Arka Planı
Copernicus verilerine göre, Ağustos 2023, 2016'daki önceki rekoru kırarak en sıcak ağustos ayı oldu. Haziran ve Temmuz ayları da rekor sıcaklıklarla geçmişti; Temmuz 2023, kayıtlara geçen en sıcak ay olmuştu. Bu yıl, üst üste üç ay rekor kıran ilk yıl olma özelliği taşıyor. Uzmanlar, sera gazı emisyonlarının yanı sıra El Niño hava olayının da bu rekorlarda etkili olduğunu belirtiyor. El Niño, Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla oluşan ve küresel sıcaklıkları artıran bir iklim deseni. 2023'te El Niño koşulları güçlenerek etkisini göstermeye başladı.
ABD'de ise Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), ülkenin bitişik 48 eyaletinde Haziran-Ağustos döneminde ortalama sıcaklığın 20. yüzyıl ortalamasının 2,5 derece üzerinde olduğunu bildirdi. Bu, 1936'daki Dust Bowl döneminden bu yana en sıcak yaz olarak kaydedildi. Özellikle Teksas, Louisiana, Florida gibi güney eyaletleri aşırı sıcaklardan etkilendi. Phoenix, Arizona'da 31 gün boyunca sıcaklık 43 derecenin üzerinde seyretti; bu, şehir tarihinde bir rekor. Ayrıca, deniz yüzeyi sıcaklıkları da rekor seviyelere ulaştı; Kuzey Atlantik ve Akdeniz'de deniz sıcaklıkları mevsim normallerinin çok üzerindeydi.
Küresel ve Bölgesel Etkiler
Aşırı sıcaklar, dünya genelinde orman yangınları, kuraklık ve sel gibi doğal afetleri tetikledi. Hawaii'de Maui adasında çıkan yangınlar, en az 115 kişinin ölümüne neden oldu. Kanada'da ise tarihinin en kötü orman yangını sezonu yaşandı; ülke genelinde 15 milyon hektardan fazla alan yandı. Akdeniz ülkelerinde (Türkiye, Yunanistan, İtalya, Cezayir) büyük yangınlar çıktı. Çin'de ise sel felaketleri ve rekor sıcaklıklar aynı anda görüldü. Bu olaylar, iklim değişikliğinin ekstrem hava olaylarını daha sık ve şiddetli hale getirdiğini gösteriyor.
Bilim insanları, 2023'ün insanlık tarihinin en sıcak yılı olma yolunda ilerlediğini belirtiyor. Copernicus'a göre, yılın ilk sekiz ayı, sanayi öncesi döneme göre 1,5 derece daha sıcak geçti. Bu, Paris Anlaşması'nda belirlenen 1,5 derece hedefinin geçici olarak aşıldığı anlamına geliyor. Ancak kalıcı bir aşım için daha uzun vadeli verilere ihtiyaç var. Yine de uzmanlar, iklim değişikliğinin hız kesmeden devam ettiği konusunda uyarıyor. Fosil yakıt kullanımının azaltılması ve yenilenebilir enerjiye geçişin aciliyeti bir kez daha vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle iklim değişikliğinden en çok etkilenecek ülkeler arasında. Ağustos 2023'te Türkiye de rekor sıcaklıklarla karşılaştı; bazı bölgelerde sıcaklıklar 45 dereceyi aştı. Bu durum, tarımsal üretim, su kaynakları ve enerji talebi üzerinde baskı oluşturuyor. Ayrıca, orman yangınları riski artıyor. Türkiye, Paris Anlaşması'nı 2021'te onayladı ve 2053 net sıfır emisyon hedefi belirledi. Ancak, kömür kullanımı ve sanayi emisyonları konusunda atılacak adımlar kritik. İklim krizi, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik politikalarını da etkiliyor; göç, gıda güvenliği ve enerji arz güvenliği gibi konularda riskleri artırıyor. Türkiye'nin yeşil dönüşümü hızlandırması ve uyum stratejilerini güçlendirmesi gerekiyor.
