Birleşmiş Milletler (BM) gıda kuruluşlarının yayımladığı son raporda, dünya genelinde açlığın üst üste üçüncü yıl gerilediği ancak Orta Doğu’daki çatışmalar ile El Niño iklim olayının bu ilerlemeyi tehdit ettiği belirtiliyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Gıda Programı (WFP) ve diğer ajansların ortak hazırladığı 'Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenme Durumu 2025' raporuna göre, 2024 yılı itibarıyla küresel çapta yetersiz beslenen insan sayısı 690 milyona geriledi. Bu, 2022’deki 735 milyon ve 2023’teki 710 milyon seviyesine kıyasla belirgin bir düşüş anlamına geliyor. Ancak rapor, 2030 yılına kadar açlığı sıfırlama hedefinin hâlâ ulaşılması zor bir hedef olduğuna dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arkasındaki Faktörler: Ekonomik İyileşme ve Yardımlar
Açlıktaki bu olumlu eğilimin arkasında, gelişmekte olan ülkelerdeki ekonomik toparlanma ve uluslararası gıda yardımlarının artması yatıyor. Özellikle Asya ve Latin Amerika’da birçok ülke, pandemi sonrası tarımsal üretimde toparlanma sağladı. Bununla birlikte, Afrika’nın bazı bölgelerinde kuraklık ve iç çatışmalar, kıtanın genel açlık oranlarındaki düşüşü sınırlandırdı. BM kuruluşları, küresel gıda enflasyonunun 2022’de Rusya-Ukrayna savaşıyla tavan yapmasının ardından istikrara kavuşmasının da açlıkla mücadelede etkili olduğunu vurguluyor. Ancak uzmanlar, düşük gelirli ülkelerin borç yükü ve iklim değişikliğinin yarattığı kırılganlıklar nedeniyle krizden çıkışın henüz güvende olmadığı uyarısını yapıyor.
Raporun odak noktalarından biri de beslenme yetersizliği. 2024’te dünyada 5 yaş altı çocukların yüzde 22’si bodurluk (kronik yetersiz beslenme) yaşarken, bu oran 2012’de yüzde 30’du. Obezite ise gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde artan bir sorun olmaya devam ediyor; dünya genelinde yetişkin obezitesi 2024’te yüzde 16’ya ulaştı. Bu durum, gıda güvencesizliğinin sadece yetersiz kalori değil, aynı zamanda sağlıksız beslenme kaynaklı olduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Savaş ve İklim Tehditleri
Rapor, küresel açlığı tehdit eden iki ana riski öne çıkarıyor: Orta Doğu’daki savaşlar ve El Niño. Özellikle Gazze, Suriye ve Yemen’de süren çatışmalar, milyonlarca insanın yerinden edilmesine ve tarımsal üretimin durma noktasına gelmesine neden oluyor. WFP, Gazze’de nüfusun yüzde 80’inin ciddi gıda güvencesizliği yaşadığını ve bölgenin kıtlık riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. El Niño ise 2023-2025 döneminde Afrika Boynuzu, Güneydoğu Asya ve Pasifik Adaları’nda kuraklık ve sel baskınlarına yol açarak tarımsal üretimi vuruyor. Bu iki faktörün birleşmesi, özellikle ithal gıdaya bağımlı ülkelerde gıda fiyatlarını yeniden yükseltebilir.
BM raporu, küresel gıda sisteminin kırılganlığını bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, iklim değişikliğine uyumlu tarım politikalarına ve çatışma bölgelerine kesintisiz insani yardım akışına acil ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel açlıktaki düşüş, Türkiye’nin yakından izlediği bir konudur. Türkiye, hem tahıl koridoru anlaşmasıyla hem de Afrika ve Orta Doğu’ya yaptığı insani yardımlarla gıda güvenliğinde kilit rol oynuyor. Orta Doğu’daki çatışmaların kalıcı olması, bölgeye komşu Türkiye’yi gıda tedarik zincirlerinde aksamalar ve düzensiz göç dalgalarıyla karşı karşıya bırakabilir. Diğer yandan El Niño’nun tarımsal üretim üzerindeki etkileri, Türkiye’nin ihracat pazarlarını ve girdi fiyatlarını olumsuz etkileyebilir. Ankara’nın, BM’nin çağrılarına uygun olarak sürdürülebilir tarım politikalarına ve bölgesel işbirliklerine ağırlık vermesi stratejik önem taşıyor.
