Burkina Fasolu Dorcas, hamileliğinin son aylarında komplikasyonlar yaşamaya başladığında, hayatında hiç almadığı kadar zor bir karar vermek zorunda kaldı. Evine en yakın sağlık merkezi saatlerce uzaklıktaydı ve düzenli bir yol yoktu. O, ikiz bebeklerini güvenle doğurabilmek için her şeyi riske atarak, sırtında yük taşıyan bir eşeğe binmek, patikalarda yürümek ve sonunda bir motosikletle çamura saplanmış yollardan geçmek zorunda kaldı. Dorcas'ın hikâyesi, gelişmekte olan ülkelerde milyonlarca kadının yaşadığı bir gerçeği gözler önüne seriyor: sağlık hizmetine erişim yoksulluk, altyapı eksikliği ve cinsiyet eşitsizliği nedeniyle imkânsız hale geliyor.
Bir annenin çilesi: Dorcas'ın yolculuğu
Dorcas, 28 yaşında, Burkina Faso'nun kırsal bir bölgesinde yaşıyor. İkizlerine hamile kaldığını öğrendiğinde hem sevinç hem de korku hissetti. Çünkü bölgede ikiz doğumlar sıklıkla ölümle sonuçlanıyor; sağlık merkezleri hamilelik takibi yapamıyor, acil durumlarda müdahale edilemiyor. Dorcas, hamileliğinin 34. haftasında ağrılar ve kanama başlayınca, kocası ve komşularıyla yaya olarak yola çıktı. Üç saatlik yürüyüşten sonra bir motosikletçi buldu, ancak yağmur nedeniyle yol çamur içindeydi. Defalarca düştüler, motosiklet battı. Sonunda Dorcas yürüyerek devam etti. Hastaneye vardığında sezaryenle bebeklerini kurtardılar, ancak Dorcas kan kaybı ve enfeksiyon nedeniyle günlerce yoğun bakımda kaldı. Bu öykü, Basile Ouedraogo'nun AFP'de kaleme aldığı yazıda, Dorcas'ın yaşadıklarını "bir annenin hayatta kalma savaşı" olarak niteliyor.
Küresel anne ölümleri krizi
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her gün yaklaşık 800 kadın hamilelik veya doğum sırasında önlenebilir nedenlerle hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin büyük çoğunluğu Sahra Altı Afrika ve Güney Asya'da yaşanıyor. Dorcas'ın hikâyesi yalnızca kişisel bir trajedi değil, aynı zamanda sistemik bir başarısızlığın belirtisi. Kadınların eğitime, doğum kontrolüne, sağlık hizmetine ve karar alma mekanizmalarına erişimindeki eşitsizlikler, bu ölümlerin temel nedenidir. BM Nüfus Fonu'nun raporlarına göre, 2030 yılına kadar anne ölümlerini azaltma hedefi, mevcut hızla ulaşılamaz görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Dorcas'ın hikâyesi, Türkiye'nin de bir zamanlar benzer sorunlarla boğuştuğu bir alanı hatırlatıyor. Türkiye'de son 20 yılda anne ölümleri yüz binde 61'den yüz binde 13'e düşürülmüştür. Bu başarı, sağlık altyapısına yapılan yatırımlar, aile hekimliği sistemi ve gebe takip programları sayesinde elde edilmiştir. Ancak Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı milyonlarca sığınmacının sağlık hizmetlerine erişimi hâlâ zorluklar içermektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ve Orta Doğu'da yürüttüği sağlık diplomasisi, kalkınma yardımları kapsamında anne ve çocuk sağlığı projelerini desteklemektedir. Dorcas'ın yaşadığı zorluklar, bu tür yardımların önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
