Dolar, ABD Merkez Bankası (Fed) başkanlığı için öne çıkan adaylardan Kevin Warsh'ın sıkı para politikası duruşuyla ilgili beklentileri güçlendirmesinin ardından iki haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Öte yandan Japon yeni, piyasalardaki satış baskısıyla 160 seviyesinin altına gerileyerek ülke ekonomisindeki kırılganlıkları yeniden gündeme getirdi. Küresel döviz piyasalarında hareketlilik, yatırımcıların merkez bankalarının izleyeceği yola ilişkin sinyalleri yakından takip etmesiyle sürüyor.
Warsh etkisi ve Fed beklentileri
ABD'de başkanlık seçimleri yaklaşırken, Fed'in başına geçmesi muhtemel isimler arasında anılan Kevin Warsh'ın, enflasyonla mücadelede kararlı bir tutum sergileyeceğine yönelik açıklamaları, döviz piyasalarında dolar lehine bir hava estirdi. Warsh'ın, eski Fed Başkanı Ben Bernanke döneminde uygulanan parasal genişleme politikalarına eleştirel yaklaşımı, faiz oranlarının beklenenden daha uzun süre yüksek kalabileceği yorumlarını beraberinde getirdi. Bu durum, ABD Hazine tahvil getirilerini yukarı çekerken, dolar endeksini (DXY) iki haftanın zirvesine taşıdı.
Analistler, Warsh'ın Fed başkanlığına atanması durumunda para politikasında daha şahin bir çizginin benimsenebileceğini, bunun da küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açabileceğini belirtiyor. Özellikle gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşabileceği ifade ediliyor. Ayrıca, ABD ekonomisinin güçlü seyri ve istihdam verilerindeki olumlu görünüm, Fed'in faiz indirimine gitmekte acele etmeyeceği algısını güçlendiriyor.
Yen'de tarihi düşük seviyeler
Japon yeni, dolar karşısında 160 seviyesini aşarak son 34 yılın en düşük seviyelerine geriledi. Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) negatif faiz politikasına son vermesine rağmen, faiz oranlarının hâlâ çok düşük olması, yeni zayıflatıyor. Yatırımcılar, Japonya ile ABD arasındaki faiz farkının kapanmaması nedeniyle yen satışlarına devam ediyor. Bu durum, ithalat maliyetlerini artırarak Japon ekonomisinde enflasyonist baskıları tetikleyebilir.
Japon hükümeti ve BoJ yetkilileri, döviz piyasasında aşırı oynaklıklara karşı gerekli adımları atacaklarını açıklamış olsa da, şu ana kadar somut bir müdahale gözlenmedi. Piyasa oyuncuları, olası bir müdahalenin ancak dolar/yen paritesinin 165 seviyesine ulaşması durumunda gelebileceğini değerlendiriyor. Öte yandan, Tokyo'da yapılan müdahalelerin etkisinin sınırlı kaldığı ve kalıcı bir çözüm getirmediği geçmiş deneyimlerde görülmüştü.
Yenin değer kaybı, Asya'nın diğer para birimlerini de olumsuz etkiliyor. Çin yuanı, Güney Kore wonu ve diğer bölge para birimleri, dolar karşısında değer kaybederek ihracatçı ülkelerin rekabet gücünü etkiliyor. Küresel ticaret savaşlarının yeniden alevlenme ihtimali, bu durumun daha da karmaşık hale gelmesine neden olabilir.
Küresel piyasalara yansımalar
Doların güçlenmesi, petrol, altın ve diğer emtia fiyatlarını baskılıyor. Petrol fiyatları, doların değer kazanmasıyla birlikte gerilerken, gelişmekte olan ülkelerin dış borç yükü artıyor. Bu durum, küresel büyüme üzerinde ek bir risk oluşturuyor.
Avrupa tarafında ise avro, dolar karşısında 1,08'in altına inerek son yedi ayın en düşük seviyesini gördü. Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz indirimlerine hazırlandığı yönündeki sinyaller, paritedeki düşüşü hızlandırdı. ECB üyelerinin açıklamaları, enflasyondaki düşüşün sürdüğünü ancak hizmet fiyatlarındaki katılığın dikkatle izlendiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Global risk iştahındaki azalma ve gelişmekte olan ülke para birimlerindeki değer kaybı, Türkiye ekonomisini de yakından ilgilendiriyor. Türk lirası üzerinde baskı oluşabilir, ancak son dönemde izlenen rasyonel politikalar ve rezerv birikimi sayesinde Türkiye'nin bu tür dış şoklara karşı dayanıklılığı artmış durumda. Bununla birlikte, düşük faiz ortamında borçlanan gelişmekte olan ülkeler için sermaye çıkışları riski beliriyor. Türkiye'nin ihracatı, güçlenen dolar karşısında görece avantajlı hale gelebilir; bu durum yurt içi üreticiler için fırsatlar sunabilir. TCMB'nin fiyat istikrarına yönelik kararlı duruşu, kur oynaklığının ekonomik temellere yansımasını sınırlayacaktır.
