Küresel piyasalarda jeopolitik risklerin artmasıyla yatırımcıların güvenli liman arayışı, ABD dolarını bir ayın en iyi haftalık performansına taşıdı. Dolar endeksi, bu hafta boyunca kaydettiği yükselişle yatırımcıların dikkatini çekerken, dünya genelinde artan belirsizlikler para birimlerinde dalgalanmalara yol açıyor. Uzmanlar, özellikle Orta Doğu'daki çatışmalar ve büyük ekonomiler arasındaki ticari gerilimlerin, dolara olan talebi artırdığını belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD doları, son bir aydır en güçlü haftalık çıkışını gerçekleştiriyor. Bu durum, yatırımcıların artan jeopolitik risklere karşı güvenli liman varlıklarına yönelmesiyle açıklanıyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşındaki son gelişmeler, İsrail-Filistin çatışmasının yayılma endişeleri ve ABD-Çin arasındaki ticaret gerilimlerinin yeniden alevlenmesi, piyasalardaki belirsizliği artırıyor. Bu ortamda dolar, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke para birimleri karşısında değer kazanıyor.
Dolar endeksi (DXY), hafta başından bu yana yaklaşık yüzde 1,2 artışla 104,5 seviyelerine ulaştı. Bu, eylül ayı ortasından bu yana görülen en yüksek seviye olarak kaydedildi. Euro/dolar paritesi ise 1,05'in altına gerileyerek yatırımcıların avroya olan güveninin azaldığını gösterdi. Benzer şekilde, İngiliz sterlini ve Japon yeni de dolar karşısında değer kaybetti. Japon yeni, merkez bankasının müdahale olasılığına rağmen dolar karşısında 150 seviyesinin üzerinde işlem görüyor.
ABD Hazine tahvillerine olan talep de güvenli liman akışının bir başka göstergesi. 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisi, bu hafta içinde bir ara yüzde 4,5'in üzerine çıksa da, jeopolitik risklerin artmasıyla tekrar yüzde 4,3 seviyelerine geriledi. Bu durum, yatırımcıların hisse senetlerinden çıkıp tahvillere yöneldiğine işaret ediyor. Küresel hisse senedi piyasaları, haftanın genelinde satış baskısı altında kaldı; özellikle teknoloji hisseleri öncülüğünde kayıplar yaşandı.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Doların güçlenmesi, gelişmekte olan ülke ekonomileri üzerinde ek baskı oluşturuyor. Özellikle yüksek dış borçlu ve cari açık veren ülkeler, dolar bazlı borçlanma maliyetlerindeki artışla karşı karşıya. Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalar, doların değer kazanmasından olumsuz etkilenebilir; çünkü bu durum ithalat fiyatlarını yükseltiyor ve enflasyonist baskıları artırıyor. Ancak öte yandan, Türkiye'nin ihracatçı sektörleri, zayıf yerel para birimi sayesinde rekabet gücü kazanabilir.
Jeopolitik risklerin sürmesi halinde doların güçlenmeye devam etmesi bekleniyor. Ancak bazı analistler, ABD ekonomisindeki yavaşlama sinyallerinin ve Federal Rezerv'in faiz indirimlerine yönelik beklentilerin doların yükselişini sınırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Bu hafta açıklanan ABD imalat ve hizmet sektörü PMI verileri, ekonominin yavaşladığına işaret etti. Yatırımcılar, gelecek hafta açıklanacak ABD istihdam verilerine odaklanacak; bu veriler, Fed'in para politikası kararları üzerinde belirleyici olacak.
Küresel ölçekte, doların güçlenmesi, emtia fiyatlarını da baskılıyor. Altın, dolardaki güçlenmeye rağmen güvenli liman talebiyle yatay seyrediyor. Petrol fiyatları ise jeopolitik risk primlerinin etkisiyle yüksek seviyelerde işlem görüyor. Bu durum, enerji ithalatçısı ülkelerin dış ticaret dengelerini olumsuz etkiliyor. Çin yuanı, dolar karşısında son bir yılın en düşük seviyelerine gerilerken, Çin Merkez Bankası'nın piyasayı desteklemek için adım atabileceği konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doların küresel ölçekte değer kazanması, Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan etkili olabilir. Türkiye, ithalatının büyük bölümünü dolar ile yaptığı için, doların yükselmesi ithalat faturalarını artırıyor ve cari açığı genişletebiliyor. Bu durum, enflasyon üzerinde de yukarı yönlü risk oluşturuyor. Ancak, ihracatçı firmalar için zayıf lira, rekabet avantajı sağlayabilir. TCMB'nin döviz rezervlerinin yeterliliği ve para politikası duruşu, bu süreçte belirleyici olacak. Ayrıca, jeopolitik gelişmelerin Türkiye'yi doğrudan etkileyebileceği göz önünde bulundurulduğunda, döviz kurlarındaki oynaklığın yakından takip edilmesi gerekiyor.
