Doğu Asya, son yılların en yıkıcı doğal afetlerinden birine hazırlanıyor. Bin kilometre genişliğe ulaşan Bavi tayfunu, Filipinler'de şiddetli yağışların tetiklediği heyelanlarda en az 15 kişinin ölümüne yol açtıktan sonra Tayvan ve Çin anakarasına yönelmiş durumda. Meteoroloji uzmanları, tayfunun bu hafta sonunda Tayvan'ı vurmasını ve ardından Çin'in güneydoğu kıyılarına ulaşmasını bekliyor. Bavi, bölgede on yıllardır görülen en güçlü fırtına olarak nitelendiriliyor ve saatte 250 kilometreyi aşan rüzgar hızlarına ulaşması öngörülüyor.
Filipinler'de heyelan felaketi
Bavi tayfununun yol açtığı şiddetli yağışlar, Filipinler'in Luzon adasında çok sayıda heyelana neden oldu. Yetkililer, özellikle dağlık bölgelerde bulunan köylerde enkaz altında kalanlar olduğunu bildirdi. Can kaybının artmasından endişe ediliyor. Kurtarma ekipleri, bölgeye ulaşmakta güçlük çekerken, birçok yol ve köprü hasar gördü. Hükümet, bölgede acil durum ilan etti ve uluslararası yardım çağrısında bulundu.
Tayfun, Filipinler'de milyonlarca insanı etkiledi, binlerce kişi tahliye edildi. Elektrik ve iletişim hatlarının büyük bölümü çöktü, tarım arazileri sular altında kaldı. Uzmanlar, iklim değişikliğinin bu tür aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırdığına dikkat çekiyor.
Tayvan ve Çin alarmda
Tayvan, Bavi tayfununun geçişine hazırlanırken ada genelinde alarm seviyesi yükseltildi. Okullar ve iş yerleri kapatıldı, uçuşlar iptal edildi, kıyı bölgelerindeki yerleşimler boşaltıldı. Tayvan hükümeti, vatandaşlarına evde kalmaları çağrısında bulundu ve afet yönetim merkezlerini faaliyete geçirdi. Adanın kuzey ve doğu kıyılarında dev dalgalar bekleniyor.
Çin anakarasında ise Fujian ve Zhejiang eyaletleri başta olmak üzere güneydoğu kıyıları teyakkuza geçti. Çin Meteoroloji İdaresi, tayfunun bu bölgelere ulaşmasıyla birlikte şiddetli rüzgar ve sağanak yağış uyarısı yaptı. Hükümet, balıkçı teknelerini limana çağırdı, barajlarda su seviyesini düşürmek için önlemler alındı. Bavi'nin Çin anakarasına vardığında hızını kaybetmesi bekleniyor ancak yine de ciddi hasara yol açabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, tayfunun genişliği ve enerjisi nedeniyle bölgedeki ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkileyeceğini vurguluyor. Tayvan, dünyanın en büyük yarı iletken üreticilerine ev sahipliği yaparken, Çin'in doğu kıyıları küresel tedarik zincirleri için kritik öneme sahip. Limanların ve fabrikaların kapanması, uluslararası ticarette aksamalara yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doğu Asya'daki bu felaket, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel tedarik zincirleri üzerinden dolaylı sonuçlar doğurabilir. Tayvan'daki yarı iletken üretiminin aksaması, dünya çapında teknoloji tedarikinde gecikmelere ve fiyat artışlarına neden olabilir. Ayrıca Çin'in doğu kıyıları, Türkiye'nin Asya ile ticaretinde önemli bir geçiş noktasıdır. Bu bölgelerde yaşanacak bir ticaret yavaşlaması, Türkiye'nin Asya'dan yaptığı ithalatı ve bu bölgelere yaptığı ihracatı etkileyebilir. İklim değişikliğinin aşırı hava olaylarını artırması, Türkiye'nin de uzun vadede benzer risklerle karşı karşıya olduğunu hatırlatmaktadır.
