Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone, dijital finansın geleceğinin özel sektör tarafından değil, kamu parası tarafından şekillendirilmesi gerektiğini belirterek, merkez bankalarının güven ve birlikte çalışabilirliği sağlamak için kritik bir role sahip olduğunu vurguladı. Cipollone, özel dijital para birimlerinin yaygınlaşmasının finansal istikrar ve parasal egemenlik açısından riskler barındırdığına dikkat çekti.
Dijital Para ve Kamu Güveni
Cipollone'a göre, dijital ödemelerin hızla yaygınlaştığı bir dünyada, merkez bankası parası güvenin temelini oluşturmaya devam etmeli. Özel stablecoin'ler ve diğer dijital varlıkların, kullanıcılar için yeterli koruma sağlamadığını ve sistemik riskler oluşturabileceğini ifade etti. Kamu paranın, para biriminin istikrarını ve ödeme sistemlerinin birlikte çalışabilirliğini garanti ettiğini belirtti.
ECB, dijital euro projesi kapsamında perakende ödemeler için merkez bankası dijital para birimi (CBDC) geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. Cipollone, dijital euro'nun nakit paranın tamamlayıcısı olacağını ve kullanıcıların gizliliğini koruyacak şekilde tasarlanacağını söyledi. Projenin yasal çerçevesi henüz tamamlanmadı; Avrupa Komisyonu 2023'te dijital euro için yasa teklifi sunmuştu.
Küresel Dijital Para Yarışı
Dünya genelinde merkez bankaları CBDC çalışmalarını hızlandırmış durumda. Çin, dijital yuanı (e-CNY) geniş çaplı pilot uygulamalarla test ederken, ABD Merkez Bankası (Fed) temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), merkez bankaları arasında işbirliğini teşvik ederek sınır ötesi ödemelerde verimliliği artırmayı hedefliyor.
Özel sektör dijital para girişimleri arasında Facebook'un (şimdi Meta) öncülük ettiği Libra projesi, düzenleyicilerin sert tepkisiyle karşılaşmış ve küçültülmüştü. Bu deneyim, kamu otoritelerinin dijital para alanında düzenleyici çerçeveyi belirleme konusundaki kararlılığını gösterdi. Cipollone, özel stablecoin'lerin düzenlenmesi gerektiğini ancak bunların merkez bankası parasının yerini alamayacağını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kendi merkez bankası dijital para birimi (Dijital Türk Lirası) projesini 2021'den bu yana araştırma ve geliştirme aşamasında yürütüyor. Cipollone'un vurguladığı kamu para egemenliği, Türkiye için özellikle önemli: yüksek enflasyon ve döviz kuru oynaklığı dönemlerinde para politikasının etkinliği ve finansal istikrar için merkez bankası kontrolündeki dijital para bir denge unsuru olabilir. Ayrıca, dijital euro'nun uluslararası ticarette kullanımı yaygınlaşırsa, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ticari ilişkilerinde uyum sağlaması gerekebilir. Öte yandan, özel kripto varlıkların Türkiye'de yaygın kullanımı, düzenleyici otoriteler için risk teşkil etmeye devam ediyor.
