ABD'de birçok eyalet, Medicaid sağlık sigortası yardımı alan çalışanları bulunan büyük şirketleri kamuoyuna ifşa etmeye hazırlanıyor. Söz konusu girişim, vergi mükelleflerinin bu şirketlerin çalışanlarının sağlık maliyetlerini üstlenmesine karşı bir tepki olarak ortaya çıktı. Eyalet yasama organlarında görüşülen yasa tasarıları, yıllık cirosu belirli bir eşiğin üzerinde olan ve Medicaid'de kayıtlı çalışan sayısı yüksek olan işletmelerin isimlerini kamuya açıklamayı öngörüyor.
Gelişmenin arka planı
Medicaid, düşük gelirli Amerikalılara sağlık sigortası sağlayan federal ve eyalet ortak bir programdır. Son yıllarda, büyük perakende zincirleri, fast food restoranları ve diğer düşük ücretli sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin, çalışanlarına yeterli sağlık sigortası sunmamakla eleştirildiği görülüyor. Bu şirketlerin çalışanları, düşük ücretleri veya işveren tarafından sunulan sigortanın yüksek primleri nedeniyle Medicaid'e yöneliyor. Savunucular, bu durumun vergi mükelleflerine ek yük getirdiğini belirtiyor. Örneğin, bir fast food zincirinin yarı zamanlı çalışanları Medicaid'e kaydolduğunda, sağlık giderleri eyalet ve federal bütçeden karşılanıyor. Tasarılar, şirketlerin bu maliyeti kamuya yüklemekten vazgeçmesini teşvik etmeyi amaçlıyor. Massachusetts, Kaliforniya ve New York gibi eyaletlerde benzer yasalar geçti veya görüşülüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, ABD'nin sağlık sistemindeki derin eşitsizlikleri ve işveren temelli sigorta modelinin zaaflarını gözler önüne seriyor. Küresel ölçekte, gelişmiş ülkelerin çoğu evrensel sağlık sistemlerine sahipken, ABD'de sağlık hizmetlerine erişim büyük ölçüde istihdama bağlı. Pandemi sonrası dönemde, düşük ücretli işçilerin sağlık hizmetlerine erişim sorunları daha da belirgin hale geldi. Avrupa'da, özellikle Almanya ve Fransa gibi ülkelerde, işverenlerin sağlık sigortası katkıları yasal olarak düzenlenmişken, ABD'de bu alan nispeten serbest. Eğer ifşa yasaları yaygınlaşırsa, büyük çokuluslu şirketlerin ABD operasyonlarında çalışanlarına sundukları sağlık hizmetlerini iyileştirmeleri gerekebilir. Bu durum, küresel perakende ve hizmet sektöründe benzer uygulamaların tartışılmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de sağlık sistemi büyük ölçüde Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamında devlet tarafından yürütülmekle birlikte, özel sektörde çalışanlar için işveren katkıları bulunuyor. ABD'deki bu gelişme, özellikle büyük işletmelerin sosyal güvenlik yükümlülüklerini kamuya devretme riskini hatırlatıyor. Türkiye'de de kayıt dışı istihdam veya düşük ücretli çalışanların sigorta primlerinin eksik yatırılması sorunu mevcut. Bu haber, sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından dersler içeriyor: İşverenlerin sağlık harcamalarına katkısının artırılması ve şeffaflığın sağlanması, Türkiye'de de tartışılabilecek konular arasında yer alıyor.
