ABD'de 3 Kasım'da yapılacak Senato seçimlerinde Demokratlar, Cumhuriyetçilerin elindeki çoğunluğu kırmak için en az dört sandalye kazanmak ve mevcut sandalyelerinin hiçbirini kaybetmemek zorunda. Seçime haftalar kala kritik eyaletlerdeki yarışlar büyük önem taşıyor. İşte takip edilmesi gereken beş kritik mücadele.
Senato çoğunluğu için matematik
Senato'da şu anda 53 Cumhuriyetçi, 45 Demokrat ve 2 bağımsız (Demokratlarla birlikte oy kullanan) üye bulunuyor. 2020 seçimlerinde Cumhuriyetçilerin savunmada olduğu 23 sandalye, Demokratların ise 12 sandalyesi var. Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor; ancak başkan yardımcısının eşitlik bozucu oyu sayesinde 50-50 bir Senato'da kontrolü alabilirler. Bu nedenle Alabama, Arizona, Colorado, Georgia, Iowa, Kansas, Maine, Montana, Kuzey Carolina, Güney Carolina ve Teksas gibi eyaletlerdeki yarışlar belirleyici olacak.
Demokratların umutlu olduğu eyaletler arasında Arizona, Colorado ve Maine öne çıkıyor. Cumhuriyetçilerin ise Alabama, Iowa, Montana ve Kuzey Carolina'yı kazanma şansı yüksek. Ancak anketlerdeki dalgalanmalar ve son haftalardaki gelişmeler, yarışların hâlâ açık olduğunu gösteriyor.
İzlenmesi gereken beş yarış
Arizona: Cumhuriyetçi Senatör Martha McSally, Demokrat Mark Kelly ile karşı karşıya. Kelly, astronot ve Gabrielle Giffords'un eşi olarak tanınıyor. Anketlerde önde görünüyor; ancak McSally 2018'de kıl payı kaybetmişti. Bu sandalye Demokratların en kolay kazanabileceği yerlerden biri olarak görülüyor.
Colorado: Cumhuriyetçi Senatör Cory Gardner, eski Vali John Hickenlooper ile yarışıyor. Hickenlooper'in başkanlık yarışından çekilip Senato'ya yönelmesi Demokratların bu eyalete verdiği önemi gösteriyor. Colorado'nun demografik yapısı Demokratlara avantaj sağlıyor.
Maine: Uzun süredir görevde olan Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins, Maine'in Meclis Başkanı Sara Gideon ile karşı karşıya. Collins, 2018'de Brett Kavanaugh'un Yüksek Mahkeme üyeliğini onaylamasıyla eleştirilmişti. Gideon, bağış toplamada rekor kırdı ve anketlerde önde.
Kuzey Carolina: Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, Demokrat Cal Cunningham ile yarışıyor. Cunningham, son dönemde kişisel bir skandalla gündeme geldi; ancak anketlerde hâlâ önde. Bu eyalet, Cumhuriyetçilerin savunması gereken kritik bir bölge.
Iowa: Cumhuriyetçi Senatör Joni Ernst, Demokrat Theresa Greenfield ile karşı karşıya. Iowa, son yıllarda Cumhuriyetçilere eğilim gösterse de, Greenfield'in tarım politikaları ve kırsal kesim stratejisi yarışı kızıştırdı.
Seçimin genel görünümü ve riskler
Demokratların Senato'yu kazanma şansı, başkanlık yarışının gidişatına da bağlı. Joe Biden'ın anketlerde önde olması, Demokrat adaylara avantaj sağlayabilir. Ancak 2016'da olduğu gibi anket hataları ve son dakika gelişmeleri sonucu değiştirebilir. Özellikle posta yoluyla oylamaya ilişkin tartışmalar ve seçim güvenliği endişeleri, belirsizliği artırıyor.
Cumhuriyetçiler ise ekonomik toparlanma ve yargı atamaları kartlarını oynuyor. Amy Coney Barrett'ın Yüksek Mahkeme'ye atanması, muhafazakâr seçmeni sandığa çekmeyi amaçlıyor. Ayrıca Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell, Demokratların eyaletlerdeki yükselişini durdurmak için yoğun çaba harcıyor.
Sonuç olarak, Senato seçimleri hem ulusal hem de eyalet düzeyinde büyük bir mücadeleye sahne olacak. Demokratların dört sandalye kazanması, Cumhuriyetçilerin ise en az bir sandalye kaybetmemesi gerekiyor. Bu da her oyun kritik olduğu anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Senatosu seçimleri, Türkiye-ABD ilişkilerini doğrudan etkileyebilecek bir dizi başlıkta belirleyici olabilir. Senato, dış politika atamaları, silah satışları ve yaptırımlar konusunda onay yetkisine sahip. Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi, özellikle Türkiye'nin S-400 alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının geleceği ve F-35 programındaki durumu etkileyebilir. Ayrıca Senato, Doğu Akdeniz ve Suriye politikalarında da söz sahibi. Ancak seçim sonuçları ne olursa olsun, Türkiye'nin stratejik önemi ve NATO müttefikliği, ilişkilerin temelini oluşturmaya devam edecek.
