ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile artan askeri gerilimde izlediği yol, kendi partisi içinde de ciddi bir tepkiyle karşılaşıyor. Cumhuriyetçi senatörlerin artan muhalefeti, Demokratları, başkanı ABD güçlerini geri çekmeye yönlendirecek bir savaş yetkileri kararını geçirme konusunda umutlandırdı. En az dört Cumhuriyetçi senatörün şimdiden karara destek verdiği belirtiliyor. Bu gelişme, Trump'ın İran'a yönelik azami baskı politikasının Kongre'de giderek daha fazla sorgulandığını gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Geçtiğimiz haftalarda İran'ın ABD askeri üslerine yönelik füze saldırıları ve ardından ABD'nin İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesi, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirdi. Trump yönetimi, Süleymani'nin öldürülmesinin yaklaşan saldırıları önlemek için gerekli olduğunu savunurken, birçok Kongre üyesi bu gerekçeyi yetersiz buldu. Özellikle Senato'da, başkanın askeri güç kullanma yetkisini sınırlayan ve ABD'nin İran ile savaşa girmesini engellemeyi amaçlayan bir karar gündeme getirildi.
Demokrat Senatör Tim Kaine ve Cumhuriyetçi Senatör Mike Lee tarafından hazırlanan karar, başkanın İran'a karşı askeri güç kullanmasını kısıtlıyor. Karar, Trump'ın İran'a yönelik politikasının Kongre onayı olmadan savaşa yol açmasını engellemeyi hedefliyor. Senato'da yapılacak oylamada, kararın geçmesi için 51 oy gerekiyor. Cumhuriyetçi senatörlerin desteğiyle bu sayıya ulaşılabileceği belirtiliyor.
Tam adı açıklanmayan ancak isimlerinin verilmesini kabul eden Cumhuriyetçi senatörler, Trump'ın İran politikasının çatışmayı tırmandırdığını ve ABD'nin bölgedeki uzun vadeli çıkarlarına zarar verdiğini ifade ediyor. Ayrıca, başkanın Kongre'yi bilgilendirmeden askeri harekat başlatmasının anayasal yetki aşımı olduğu görüşü ağırlık kazanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İran gerilimi, Orta Doğu'da dengeleri kökünden sarsabilecek bir potansiyele sahip. İran'ın nükleer programa geri dönme tehditleri, Suudi Arabistan ve İsrail'in endişelerini artırıyor. ABD'nin bölgedeki müttefikleri, Trump'ın ani askeri hamlelerinin istikrarı bozduğunu düşünüyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, tarafları itidal çağrısı yaparken, Senato'daki karar Avrupa'dan da destek görüyor. Ancak kararın yasalaşması için Temsilciler Meclisi'nden de geçmesi ve Trump'ın vetosunu aşması gerekiyor. Temsilciler Meclisi'nde Demokrat çoğunluk olmasına rağmen, veto aşımı için üçte iki çoğunluk gerekiyor, bu da zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, coğrafi olarak İran ve ABD geriliminin hemen yanı başında yer alıyor. İran ile sınır komşusu olan Türkiye, olası bir askeri çatışmadan doğrudan etkilenebilir. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları ve askeri baskısı, Türkiye'nin enerji güvenliğini ve bölgesel ticaretini olumsuz etkiliyor. Senato'daki bu karar, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu diplomatik çözüm ve istikrar çağrılarına paralel bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak kararın yasalaşması zor göründüğü için, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri dikkatle izlemesi ve kendi güvenlik önlemlerini artırması bekleniyor.
