ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi, cuma günü gece yarısına doğru tarihin en büyük savunma politikası tasarısını ilerletti. Yaklaşık 1,15 trilyon dolarlık yetki, Pentagon’a asker maaşlarında artış, müttefiklere destek ve reformlar için yeşil ışık yakıyor. Tasarı, Savunma Bakanı adayı Pete Hegseth’i zor durumda bırakan bir dizi düzenlemeyi de içeriyor.
Gelişmenin arka planı: NDAA ile gelen değişiklikler
Ulusal Savunma Yetki Yasası (NDAA), her yıl Kongre’nin onayladığı ve Pentagon’un harcama yetkisini belirleyen kritik bir yasa. Bu yılki versiyon, mevcut savunma bütçesine kıyasla önemli bir artış içeriyor. Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’ın öncelikli gündemi olan savunma harcamalarını artırma sözünü tutarken, Demokratlar da asker maaşlarındaki iyileştirme ve sosyal programlara destek konusunda taviz verdi.
Tasarıda en dikkat çeken maddelerden biri, Savunma Bakanı adayı Pete Hegseth’in başını çektiği “Pentagon’un yeniden markalaşması” girişimi. Hegseth, savunma bürokrasisini küçültme ve daha çevik bir yapı oluşturma vaadiyle öne çıkmıştı. Ancak komitede, Hegseth’in geçmişteki açıklamaları ve reform planlarına yönelik ciddi eleştiriler yöneltildi. Buna rağmen Cumhuriyetçiler, genel hatlarıyla yeniden markalaşma çabalarına destek verdi.
Diğer önemli bir başlık ise yardımcı ülkelere askeri yardım. Tasarı, Ukrayna, İsrail ve Tayvan’a yönelik savunma yardımlarını artırırken, bu ülkelerin ABD silah sistemlerine erişimini kolaylaştırıyor. Ayrıca, Pasifik’te Çin’e karşı caydırıcılığı güçlendirmek için Hint-Pasifik bölgesine 15 milyar dolar ek kaynak ayrılması planlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
NDAA’nın bu versiyonu, ABD’nin küresel askeri varlığını ve taahhütlerini pekiştiriyor. Özellikle Asya-Pasifik’te Çin’in yükselişine karşı bir denge unsuru olarak tasarlanan harcama kalemleri, bölgedeki müttefiklerle işbirliğini artırmayı hedefliyor. Orta Doğu’da İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik askeri sevkiyatlar da devam edecek.
Savunma harcamalarındaki artış, ABD’nin federal bütçe açığı üzerinde baskı yaratmaya devam ediyor. Ancak Kongre’de her iki partinin de savunma harcamalarını kesme konusunda isteksiz olduğu görülüyor. Tasarı, önümüzdeki haftalarda Temsilciler Meclisi ve Senato’da oylanacak.
Öte yandan, Hegseth’in yeniden markalaşma planının detayları henüz netleşmiş değil. Eski bir Fox News yorumcusu olan Hegseth, Pentagon’un “siyasi doğruculuk” batağına saplandığını ve reform gerektiğini savunuyor. Ancak eleştirmenler, bu hamlenin aslında savunma bütçesini daha da şişireceğini öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin savunma harcamalarını artırması ve müttefiklere desteği sürdürmesi, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu doğrudan etkiliyor. Tasarıda Türkiye’ye yönelik herhangi bir özel madde bulunmamakla birlikte, Yunanistan’a yönelik askeri yardımların devam etmesi Ege ve Doğu Akdeniz’de güç dengesini etkileyebilir. Ayrıca, ABD’nin Ukrayna’ya desteği ve Rusya’ya karşı yaptırımlar, Türkiye’nin Karadeniz’deki çıkarlarını dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, savunma sanayisinde yerelleşme çabalarını sürdürürken, ABD’nin artan askeri harcamalarının bölgesel rekabeti tırmandırmaması Ankara açısından önem taşıyor.
