Trump yönetimi, Başkan Donald Trump’ın 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi ve İran savaşını finanse etmek için on milyarlarca dolarlık ek harcama talebini Kongre’den geçirmekte zorlanıyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Başkan Trump, Çarşamba günü Capitol Hill’de Cumhuriyetçi milletvekilleriyle bir araya gelerek bütçe paketini savundu. Ancak mali disipline önem veren Cumhuriyetçi kanat, bu devasa harcama planına sıcak bakmıyor. Hegseth’in Pentagon’un acil ihtiyaçları olduğu yönündeki ikna çabaları, muhafazakar milletvekillerinin bütçe açığı endişelerini gidermeye yetmedi.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, savunma harcamalarını tarihi seviyelere çıkarmayı hedefliyor. Pentagon, 1,5 trilyon dolarlık bütçeyle ABD ordusunun modernizasyonu, nükleer caydırıcılığın güçlendirilmesi ve Çin ile rekabette üstünlük sağlanmasını amaçlıyor. İran’a yönelik askeri operasyonlar için ise ayrı bir fon talep ediliyor. Ancak bu harcamaların vergi indirimleriyle birlikte bütçe açığını daha da artıracağından endişe ediliyor.
Cumhuriyetçi Parti’nin mali muhafazakar kanadı, geçmişte de bütçe disiplinini savunmuş ve borç tavanı konusunda katı bir tutum sergilemişti. Hegseth’in sunumunda, savunma harcamalarının ekonomik büyümeyi tetikleyeceği ve istihdam yaratacağı argümanı öne çıksa da, bu söylem muhafazakarları ikna etmeye yetmedi. Özellikle Temsilciler Meclisi Bütçe Komitesi’ndeki bazı üyeler, bütçenin ‘sorumlu bir şekilde’ finanse edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu bütçe tartışması, ABD’nin küresel askeri varlığını ve özellikle Ortadoğu’daki angajmanını etkileyecek. İran’a yönelik savaş fonu, ABD’nin bölgede askeri harekâtı artırabileceği anlamına geliyor. Bu durum, başta Suudi Arabistan ve İsrail olmak üzere bölgesel müttefikleri rahatlatırken, İran ve Rusya’yı endişelendiriyor. Ayrıca, ABD’nin Asya-Pasifik’te Çin’e karşı caydırıcılığı artırma planları da bu bütçeye bağlı. Bütçenin onaylanmaması halinde ABD’nin küresel askeri taahhütlerinde daralma yaşanabileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD’nin savunma bütçesindeki kesintilerden veya ek harcamalardan doğrudan etkilenecek. Eğer bu bütçe onaylanırsa, ABD’nin İran‘a yönelik askeri seçenekleri güçlenebilir; bu da Türkiye’nin güney sınırında istikrarsızlık riskini artırabilir. Ayrıca, ABD’nin F-35 programına dönüş ve S-400 krizinin çözümü gibi konular da bu bütçe tartışmalarıyla bağlantılı. Öte yandan, ABD’nin savunma harcamalarındaki artış, Türkiye’nin NATO içindeki konumunu ve savunma sanayii işbirliklerini etkileyebilir. Bütçenin reddedilmesi ise ABD’nin Ortadoğu’daki varlığını sorgulamasına yol açabilir.
