Pakistan'ın Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) kapsamındaki amiral gemisi projelerinden Allama Iqbal Sanayi Şehri'nde yatırımlar 327 milyar rupiyi aşmış olsa da, bölgedeki firmalar atık su altyapısının yetersizliği, güvenilmez kamu hizmetleri ve toplu taşıma eksikliğinden şikayetçi. Bir saha araştırması, sanayi bölgesindeki altyapı boşluklarının yatırımların verimliliğini tehdit ettiğini ortaya koydu.
Yatırım Artıyor, Temel Hizmetler Yetmiyor
Pencap eyaletinin Şeyhupura kenti yakınlarında kurulan Allama Iqbal Sanayi Şehri, CPEC'in sanayi işbirliğini derinleştirme hedefinin sembolü olarak lanse edilmişti. Ancak bölgede faaliyet gösteren işletmelerle yapılan görüşmeler, tablonun hiç de parlak olmadığını gösteriyor. Firmalar, arıtma tesisi olmadan deşarj edilen atık suların çevre kirliliğine yol açtığını, elektrik kesintilerinin üretimi aksattığını ve işçilerin bölgeye ulaşımını sağlayacak bir toplu taşıma ağının bulunmadığını belirtiyor.
327 milyar rupiyi aşan yatırımın önemli bir kısmı bina ve tesis inşaatına gitmiş durumda. Ancak altyapı yatırımları — kanalizasyon, su arıtma, düzenli enerji ve ulaşım — aynı hızla ilerlememiş. Bu durum, sanayi bölgesinin cazibesini azaltıyor ve yatırımcıların taahhütlerini gözden geçirmesine neden oluyor.
Uzmanlar, sanayi bölgelerinin başarısının sadece vergi teşvikleri ve arazi tahsisiyle ölçülemeyeceğini vurguluyor. Altyapı eksiklikleri, özellikle ihracat odaklı üretim yapan firmalar için maliyetleri artırıyor ve teslim sürelerini uzatıyor. Ayrıca çevresel standartlara uyum, uluslararası pazarlara erişimde kritik bir faktör haline gelmiş durumda.
CPEC'in Geleceği ve Bölgesel Yansımalar
Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin (BRI) en önemli ayağı olan CPEC, Pakistan'a 62 milyar dolarlık yatırım getirmeyi hedefliyordu. Ancak son yıllarda projeye yönelik eleştiriler artıyor. Altyapı eksiklikleri, borç yükü ve yavaş ilerleme, CPEC'in vaat ettiği ekonomik dönüşümün sorgulanmasına yol açıyor. Allama Iqbal Sanayi Şehri'ndeki sorunlar, bu eleştirilerin somut bir örneği olarak öne çıkıyor.
Bölgesel olarak bakıldığında, Pakistan'ın sanayi altyapısındaki zafiyetler, Çin'in Güney Asya'daki ekonomik nüfuzunu da sınırlayabilir. Öte yandan, Hindistan ve Bangladeş gibi rakipler, daha iyi altyapı ve lojistik imkanlarıyla yatırımcıları çekmeye çalışıyor. Pakistan'ın bu rekabette geri kalmaması için altyapı yatırımlarını hızlandırması gerekiyor.
Uluslararası finans kuruluşları, Pakistan'ın altyapı açığını kapatmak için özel sektör katılımını artırmasını ve kamu-özel işbirliği modellerini güçlendirmesini öneriyor. Ancak mevcut durumda, sanayi bölgelerindeki altyapı sorunları yatırımcı güvenini sarsıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'daki CPEC sanayi bölgesinde yaşanan altyapı sıkıntıları, Türkiye'nin bölgesel ekonomik ve stratejik çıkarları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, Pakistan ile savunma, enerji ve ticaret alanlarında işbirliğini derinleştirmeye çalışıyor. CPEC projelerindeki aksamalar, Pakistan ekonomisinin istikrarını ve yatırım ortamını olumsuz etkileyerek Türk firmalarının bölgedeki faaliyetlerini zorlaştırabilir. Ayrıca Çin'in BRI kapsamındaki projelerde karşılaştığı zorluklar, Türkiye'nin Orta Koridor gibi alternatif güzergahlarının önemini artırabilir. Bu bağlamda, Türkiye'nin lojistik ve enerji koridorlarındaki konumunu güçlendirmesi, bölgesel rekabette avantaj sağlayabilir.
