İngiltere'de milletvekilleri, ABD'nin küresel vergi reformlarına katılmaması nedeniyle çokuluslu şirketlerin ülkede vergi ödemekten kaçınmaya devam ettiğini belirterek hükümeti uyardı. Yeni küresel "sütun 2" kuralları, şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelerde asgari düzeyde vergi ödemelerini sağlamak için ek vergiler ödemesini gerektiriyor. Ancak ABD'nin reformlara dahil olmaması, bu kuralların etkinliğini zayıflatıyor ve İngiltere'nin vergi gelirlerini olumsuz etkiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
2021 yılında, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) himayesinde 140 ülke, küresel vergi sisteminde kapsamlı bir reforma imza atmıştı. "Sütun 2" olarak adlandırılan düzenleme, yıllık cirosu 750 milyon euroyu aşan çokuluslu şirketlerin her ülkede en az %15 oranında kurumlar vergisi ödemesini hedefliyor. Bu düzenleme, şirketlerin karlarını düşük vergili ülkelere kaydırmasını önlemek için tasarlanmıştı.
Ancak ABD, bu reformlara katılmayarak kendi vergi politikalarını sürdürme kararı aldı. Bu durum, özellikle İngiltere gibi yüksek vergi oranlarına sahip ülkelerde faaliyet gösteren çokuluslu şirketlerin, vergi yüklerini azaltmak için agresif planlama yapmalarına olanak tanıyor. İngiliz milletvekilleri, bu boşluktan yararlanan şirketlerin İngiltere'de milyarlarca sterlinlik vergi kaçırdığını tahmin ediyor.
İngiltere Maliye Bakanlığı, sütun 2 kurallarını 2023 yılından itibaren uygulamaya koydu ancak ABD'nin katılmaması nedeniyle etkinliği sınırlı kaldı. Uzmanlar, ABD'nin reformlara dahil olmamasının küresel vergi uyumunu baltaladığını ve diğer ülkeleri de benzer adımlar atmaya teşvik edebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, sadece İngiltere'yi değil, küresel vergi sisteminin geleceğini de yakından ilgilendiriyor. ABD'nin reformlara katılmaması, diğer büyük ekonomilerin de benzer bir tutum sergilemesine yol açabilir. Örneğin, Çin ve Hindistan gibi ülkeler, kendi vergi avantajlarını korumak için reformlara mesafeli duruyor. Bu durum, OECD'nin küresel vergi tabanını genişletme çabalarını zayıflatıyor.
Avrupa Birliği ise sütun 2 kurallarını uygulamaya koyan ilk bölgelerden biri oldu. Ancak AB içinde bile, üye ülkeler arasında vergi oranları farklılıkları devam ediyor. İrlanda gibi düşük vergili ülkeler, çokuluslu şirketler için cazibe merkezi olmaya devam ediyor. Bu durum, AB'nin vergi uyumu hedeflerine ulaşmasını zorlaştırıyor.
Küresel vergi reformlarının başarılı olması, özellikle büyük ekonomilerin iş birliğine bağlı. ABD'nin katılımı olmadan, reformların etkisi sınırlı kalacak ve şirketler vergi planlama stratejilerini sürdürecek. Bu da gelişmekte olan ülkelerin vergi gelirlerini olumsuz etkileyerek küresel eşitsizliği artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, OECD'nin küresel vergi reformlarını destekleyen ülkeler arasında yer alıyor. Ancak ABD'nin reformlara katılmaması, Türkiye'nin de vergi gelirlerini etkileyebilecek bir faktör. Çokuluslu şirketlerin Türkiye'deki faaliyetlerinden elde ettikleri karları düşük vergili ülkelere kaydırması, Türkiye'nin kurumlar vergisi gelirlerini azaltma potansiyeli taşıyor. Türkiye'nin, sütun 2 kurallarını etkin bir şekilde uygulayarak ve diğer ülkelerle iş birliğini artırarak bu durumu dengelemesi gerekiyor. Ayrıca, küresel vergi sistemindeki bu belirsizlik, Türkiye'nin yabancı yatırım çekme çabalarını da etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin vergi politikalarını uluslararası gelişmelere uyumlu hale getirmesi ve şeffaflık ilkelerini güçlendirmesi önem taşıyor.
