İngiltere'de çocukluk çağı obezitesi alarm verirken, ebeveynler giderek artan oranda özel kliniklere yönelerek çocuklarına zayıflama iğneleri yaptırıyor. Ulusal Sağlık Sistemi'nin (NHS) resmi bir rehber yayımlamaması, hangi çocukların bu tedaviyi alabileceği konusunda ciddi bir belirsizlik yaratıyor. Uzmanlar, obeziteyle mücadelede bu yöntemin etkinliği ve güvenliği konusunda henüz yeterli veri bulunmadığını belirtirken, piyasa talebi hızla büyüyor.
Arka plan: Zayıflama iğneleri ve çocuklarda kullanımı
GLP-1 agonistleri olarak bilinen zayıflama iğneleri, başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilmişti. Ancak iştah bastırıcı etkileri sayesinde hızla kilo verme amacıyla da kullanılmaya başlandı. Yetişkinlerde popülerlik kazanan bu ilaçlar, son dönemde ergenlik çağındaki çocuklar için de reçete ediliyor. İngiltere'de NHS, sadece belirli kriterleri karşılayan ve bir uzman ekibin takibinde olan ergen hastalara bu ilaçları öneriyor. Ancak bekleme listeleri uzadıkça ve resmi bir rehber olmayınca, ebeveynler özel kliniklere başvuruyor.
Özel kliniklerin fiyatları 200 sterlinden başlayıp 500 sterline kadar çıkabiliyor. Bu durum, sağlıkta eşitsizliği derinleştiriyor. Üstelik bu kliniklerin denetimi, çocuklarda kullanım açısından yeterli değil. Çocuk psikologları, bu iğnelerin uzun vadede gençlerin yeme bozukluğu geliştirme riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor. Zira ergenlik dönemi, vücut algısının hassas olduğu bir dönem.
Küresel boyut: İlaç şirketlerinin yeni pazarı
Novo Nordisk'in Wegovy ve Ozempic markaları, Eli Lilly'nin Mounjaro'su gibi ilaçlar küresel çapta milyarlarca dolarlık satışa ulaştı. Şirketler, bu ilaçların potansiyelini artırmak için çocuklarda kullanım onayı almak üzere klinik çalışmalar yürütüyor. Amerikan Pediatri Akademisi, aşırı obezitesi olan 12 yaş ve üzeri çocuklara bu ilaçların reçete edilebileceğini açıkladı. Ancak Avrupa'da ve İngiltere'de bu konuda henüz bir fikir birliği sağlanamadı.
Dünya genelinde çocuk obezitesi salgını, bu ilaçları karlı bir pazar haline getiriyor. Ancak etik kaygılar da büyüyor. Çocukluk döneminde farmakolojik müdahalenin yerine, yaşam tarzı değişiklikleri ve aile temelli yaklaşımların öncelikli olması gerektiği savunuluyor. Yine de acil vakalarda bu iğnelerin faydalı olabileceği kabul ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocuk obezitesi giderek artan bir sağlık sorunu haline geliyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 15 yaş altı her beş çocuktan biri fazla kilolu veya obez. İngiltere'de yaşanan bu gelişme, Türkiye için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Zira bu ilaçların denetimsiz şekilde kullanılması, Türkiye'de de benzer sorunlara yol açabilir. Sağlık Bakanlığı'nın çocuklarda obezite tedavisine yönelik net rehberler yayımlaması ve özel klinikleri sıkı denetlemesi, büyük önem taşıyor. Ayrıca, bu ilaçların yüksek maliyetiyle birlikte sağlıkta eşitsizliklerin derinleşmesi riski bulunuyor.
